Podłączenie silnika trójfazowego 230/400 V lub 220/380 V – kompletny poradnik krok po kroku
Silniki trójfazowe oznaczone 230/400 V lub 220/380 V (Δ/Y) podłącza się w zależności od napięcia sieci: w trójkąt (Δ) do 230 V (lub 220 V) międzyfazowo, a w gwiazdę (Y) do 400 V (lub 380 V). Zawsze sprawdź tabliczkę znamionową silnika, aby potwierdzić parametry i schemat połączeń – napięcie fazowe w gwieździe to ok. 230 V (400 V / √3).
Bezpieczeństwo i przygotowanie – najważniejsze wskazówki
Przed jakimikolwiek pracami odłącz zasilanie, zabezpiecz miejsce pracy i zablokuj możliwość przypadkowego włączenia (LOTO: kłódka + tabliczka „Nie włączać!”).
Przygotuj stanowisko i sprawdź wyposażenie zgodnie z poniższymi zaleceniami:
- narzędzia i materiały – multimetr, śrubokręt izolowany, klucz dynamometryczny, taśma izolacyjna, zaciski/kostka, przewód z żyłą ochronną PE (trójfazowo: 4×1,5–4×2,5 mm² w zależności od mocy; jednofazowo: 3×1,5–3×2,5 mm²);
- oznaczenia wyprowadzeń – uzwojenia zwykle U1–U2, V1–V2, W1–W2 (potwierdź w puszce lub na tabliczce);
- ryzyka – błędne połączenie grozi przegrzaniem, spadkiem mocy nawet o 50% i pożarem; pracuj w rękawicach, unikaj wilgoci i luźnych połączeń;
- weryfikacja po montażu – zmierz napięcia, prąd, sprawdź kierunek obrotów (w razie potrzeby zamień dowolne dwa przewody faz);
- ochrona – stosuj RCD/RCBO i wyłącznik silnikowy dobrany do prądu znamionowego.
Zestawienie trybów połączenia a napięć i przewodu zasilającego:
| Połączenie | Napięcie sieci (L-L) | Napięcie uzwojenia | Przykładowy przewód (z PE) |
|---|---|---|---|
| Trójkąt (Δ) | 230 V / 220 V | 230 V / 220 V | 4×1,5–4×2,5 mm² (dobór wg prądu i długości) |
| Gwiazda (Y) | 400 V / 380 V | 230 V / 220 V (fazowe) | 4×1,5–4×2,5 mm² (dobór wg prądu i długości) |
Krok po kroku – podłączenie do sieci trójfazowej
- Otwórz puszkę przyłączeniową i zlokalizuj 6 końcówek uzwojeń: U1, U2, V1, V2, W1, W2.
- Połączenie w trójkąt (Δ) dla 230 V: połącz U1 z V2, V1 z W2, W1 z U2. Fazę L1 podłącz do złącza U1–V2, L2 do V1–W2, L3 do W1–U2. Przewód N nie jest używany.
- Połączenie w gwiazdę (Y) dla 400 V: zmostkuj razem U2, V2, W2 (środek gwiazdy). Podłącz L1 → U1, L2 → V1, L3 → W1. Przewód N nie jest używany.
- Podłącz uziemienie (PE) – żyłę zielono‑żółtą przykręć do śruby ochronnej na korpusie silnika.
- Zabezpiecz połączenia – użyj kostki/zacisków o odpowiednim prądzie, dokręć z zalecanym momentem (np. 1–2 Nm), upewnij się, że mostki są solidne, a przewody nie są pod naprężeniem.
- Uruchom i testuj – start na biegu jałowym, zmierz prąd (≤ In), skontroluj temperaturę po ok. 10 minutach; w razie złego kierunku zamień dwie fazy.
Dla szybkiej orientacji – skrótowe mapowania połączeń:
Trójkąt (Δ): U1–V2 | V1–W2 | W1–U2; L1→U1–V2, L2→V1–W2, L3→W1–U2
Gwiazda (Y): U2+V2+W2 (wspólny punkt); L1→U1, L2→V1, L3→W1
Podłączenie do sieci jednofazowej 230 V (z kondensatorem lub falownikiem)
Silnik trójfazowy nie pracuje bezpośrednio z jednej fazy – trzecią fazę należy zasymulować. Moc spada zwykle o 30–50%, a moment rozruchowy jest niższy.
Wariant: z kondensatorem
To rozwiązanie jest proste i tanie, ale mniej wydajne. Postępuj zgodnie z krokami:
- Połącz uzwojenia w trójkąt (Δ) jak w instrukcji powyżej.
- Podłącz L (brązowy) do jednego zacisku (np. U1–V2), a N (niebieski) do drugiego (np. V1–W2).
- Między trzecim zaciskiem (np. W1–U2) a przewodem N włącz kondensator:
roboczy ok. 50–80 µF/kW, a rozruchowy 2–3× większy (kondensatory AC 450 V); dobierz wg danych producenta. - Podłącz PE do zacisku ochronnego silnika.
- Test rozruchu – jeśli start jest ciężki lub silnik się grzeje, skoryguj pojemności i sprawdź obciążenie.
Wariant: z falownikiem (VFD)
Zapewnia lepszy moment i kontrolę prędkości; spadek mocy jest mniejszy niż przy kondensatorze. Zwróć uwagę na kluczowe założenia:
- wejście falownika: 1×230 V AC,
- wyjście falownika: 3×230 V AC do zasilenia silnika połączonego w trójkąt (Δ),
- konfiguracja V/f lub wektorowa zgodnie z In, f, n z tabliczki znamionowej,
- korzyści: miękki start, regulacja obrotów, zabezpieczenia i diagnostyka.
Porównanie metod zasilania jednofazowego:
| Metoda | Spadek mocy | Koszt | Zagrożenia |
|---|---|---|---|
| Kondensator | 30–50% | Niski | Przegrzanie, słaby rozruch |
| Falownik | ~10–20% | Wysoki | Uszkodzenie przy przeciążeniu lub błędnej konfiguracji |
Dodatkowe porady i typowe błędy
Poniżej znajdziesz skróconą listę częstych przypadków i dobrych praktyk:
- Kierunek obrotów – zamień miejscami L1 i L2 (lub dowolne dwie fazy);
- Rozruch Y/Δ – łącznik krzywkowy Y–Δ lub automatyka: start w gwieździe (niższy prąd), po rozruchu przełączenie w trójkąt;
- Dobór przewodu – stosuj przewody z PE (trójfazowo min. 4-żyłowe), przekrój dobierz do prądu i długości tak, by spadek napięcia ≤ 3%;
- Diagnoza – buczenie, nagrzewanie lub brak rozruchu wskazuje na złe połączenia, niewłaściwe napięcie albo uszkodzony kondensator;
- Normy i uprawnienia – instalację wykonuj zgodnie z PN-EN 60204 i lokalnymi przepisami; dla mocy > 4 kW skonsultuj się z elektrykiem;
- Konserwacja – raz w roku pomiar izolacji (megger ≥ 1 MΩ), kontrola zacisków i stanu kabli.
Instrukcja dotyczy typowych silników indukcyjnych klatkowych. W przypadku niestandardowych wykonów lub danych (np. SEW, specjalne uzwojenia) bezwzględnie kieruj się schematem producenta.
