Wentylatory 3-pin i 4-pin – różnice i funkcje pinów
Wentylator 3-pin korzysta z trzech przewodów: czarny (masa), czerwony (zasilanie +12 V) oraz żółty (sygnał tachometru do monitorowania RPM).
Wentylator 4-pin ma dodatkowy przewód niebieski (PWM – modulacja szerokości impulsu), który umożliwia precyzyjną, płynną regulację prędkości obrotowej przez płytę główną.
Dla szybkiego porównania funkcji i kolorów przewodów zobacz poniższą tabelę:
| Typ wentylatora | Kolor przewodu | Funkcja | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 3-pin | czarny | masa (GND) | stały punkt odniesienia dla zasilania |
| 3-pin | czerwony | +12 V | zasilanie wentylatora |
| 3-pin | żółty | tachometr (RPM) | monitorowanie obrotów, brak sterowania |
| 4-pin | niebieski | PWM | precyzyjna regulacja obrotów z płyty głównej |
Podłączenie bezpośrednio do zasilacza zapewnia stałe zasilanie +12 V (brak regulacji z poziomu płyty). Zawsze wyłącz komputer i odłącz przewód zasilający przed pracą, aby uniknąć porażenia oraz uszkodzenia komponentów.
Instrukcja krok po kroku – podłączenie wentylatora 3-pin do zasilacza
Poniżej znajdziesz bezpieczne kroki, które pozwolą zasilić wentylator 3-pin bezpośrednio z zasilacza komputera:
- Wyłącz komputer i przygotuj sprzęt – odłącz przewód zasilający, rozładuj ładunki elektrostatyczne (ESD) i sprawdź stan wtyczki 3-pin (czarny, czerwony, żółty). Upewnij się, że piny są czyste i nieuszkodzone.
- Znajdź odpowiednie złącze w zasilaczu – użyj złącza Molex 4-pin (tzw. złącze peryferyjne). Nie korzystaj ze złącza 24-pin ATX płyty głównej.
- Przygotuj połączenie – do połączenia wymagany jest adapter Molex → 3-pin. Podłącz: czarny (GND) do pinu masy w Molex (czarny przewód), czerwony do pinu +12 V w Molex (żółty przewód). Żółty (tachometr) pozostaje niepodłączony do zasilacza (nie wpływa na pracę).
- Wepnij wtyczki stabilnie – podłącz adapter do Molex i wtyczkę 3-pin wentylatora do adaptera. Nie siłuj połączeń i nie modyfikuj wtyków – jeśli coś nie pasuje, użyj właściwej przejściówki.
- Sprawdź i uruchom – podłącz zasilanie i uruchom komputer. Wentylator będzie pracował na stałych obrotach (brak regulacji PWM/DC z poziomu zasilacza). Temperatury możesz kontrolować w BIOS-ie lub oprogramowaniu.
Wskazówka – ustaw przepływ powietrza tak, by jeden wentylator zasysał powietrze z przodu, a drugi wydmuchiwał z tyłu lub z góry, co wyraźnie poprawia cyrkulację w obudowie.
Instrukcja krok po kroku – podłączenie wentylatora 4-pin do zasilacza
Jeśli musisz zasilić wentylator 4-pin z zasilacza (bez sterowania PWM), wykonaj te kroki:
- Wyłącz komputer i przygotuj sprzęt – odłącz zasilanie i sprawdź przewody: czarny (GND), czerwony (+12 V), żółty (tachometr), niebieski (PWM).
- Wybierz złącze w zasilaczu – użyj Molex 4-pin. Zasilacz nie steruje obrotami (brak sygnału PWM).
- Dostosuj przewody poprzez adapter – najlepiej skorzystać z adaptera Molex → 4-pin/3-pin, aby zachować poprawną polaryzację:
- czarny – masa (po stronie Molex: czarny przewód),
- czerwony – +12 V (po stronie Molex: żółty przewód),
- żółty i niebieski – pozostają niepodłączone do zasilacza (brak monitoringu RPM i brak sterowania PWM),
- bez modyfikacji wtyków – nie usuwaj pinów i nie „dopasowuj” mechanicznie wtyczki do Molex; użyj wyłącznie przejściówki.
- Wepnij złącza – wykonaj połączenie stabilnie, unikaj naprężeń przewodów i kontaktu z łopatkami wentylatora. Bez PWM wentylator będzie głośniejszy przy maksymalnych obrotach.
- Sprawdź i uruchom – po włączeniu komputera wentylator ruszy na pełnych obrotach. To zapewnia maksymalne chłodzenie, ale kosztem hałasu.
Wskazówka – dla cichej i precyzyjnej pracy podłącz wentylatory 4-pin do gniazd PWM płyty głównej (np. CHA_FAN/CPU_FAN). Do zasilacza sięgaj tylko wtedy, gdy brakuje wolnych gniazd.
Podłączenie kilku wentylatorów i kompatybilność z gniazdami płyty głównej
Poniżej znajdziesz szybkie podsumowanie zgodności złączy i sposobów zasilania kilku wentylatorów naraz:
| Sytuacja | Rozwiązanie | Uwagi |
|---|---|---|
| 4-pin do gniazda 3-pin na płycie | Wpinasz bezpośrednio – linia PWM pozostaje niewykorzystana; wentylator działa jak 3-pin (regulacja DC, jeśli płyta ją obsługuje). | Brak pełnego PWM, ale połączenie jest bezpieczne. |
| 3-pin do gniazda 4-pin na płycie | Wpinasz bezpośrednio – wiele płyt automatycznie przełącza dany header w tryb DC. | Jeśli brak trybu DC, obroty mogą być stałe; sprawdź ustawienia w BIOS/UEFI. |
| Kilka wentylatorów | Użyj rozgałęźnika (splitter) 1→3/4 lub huba; zasilanie z płyty lub zasilacza Molex/SATA. | Nie przekraczaj wydajności prądowej headera (zwykle 1–2 A); unikaj bardzo długich kabli (>50 cm). |
Najważniejsze porady i ostrzeżenia
Przed podłączeniem lub zmianą konfiguracji wentylatorów pamiętaj o poniższych zasadach:
- Bezpieczeństwo – pracuj na wyłączonym PC, rozładuj ESD, nie łącz +12 V z masą; ryzyko zwarcia i uszkodzeń;
- Diagnostyka – jeśli wentylator nie startuje, sprawdź polaryzację (+/–), wtyczki, adapter i zanieczyszczenia kurzem;
- Charakterystyka zasilania z PSU – zasilanie z zasilacza daje stałe obroty (proste, skuteczne chłodzenie obudowy), natomiast 4-pin PWM na płycie pracuje ciszej i efektywniej dzięki regulacji;
- Alternatywy sterowania – rozważ huba SATA/USB z regulacją lub kontroler (np. Lamptron) dla wielu wentylatorów;
- Kolory przewodów – standard czarny/czerwony/żółty/niebieski obowiązuje w zdecydowanej większości modeli; dla pewności sprawdź dokumentację producenta (np. Noctua, Silent Wings).
