Jak podłączyć świetlówkę LED (jarzeniówkę LED)? szczegółowa instrukcja krok po kroku
Świetlówki LED, potocznie nazywane jarzeniówkami LED, to energooszczędne zamienniki tradycyjnych świetlówek fluorescencyjnych T8, które po usunięciu elementów układu zapłonowego można podłączyć bezpośrednio do sieci 230 V. Występują dwa główne typy: jednostronnie zasilane (oba przewody L i N podłączone do jednego końca) oraz dwustronnie zasilane (L do jednego końca, N do drugiego).
Bezpieczeństwo przede wszystkim – przygotowanie do pracy
Zawsze odłącz zasilanie obwodu głównym wyłącznikiem i potwierdź jego brak testerem napięcia. Napięcie 230 V jest niebezpieczne i może spowodować porażenie lub pożar.
Przygotuj niezbędne narzędzia:
- śrubokręt płaski i krzyżakowy,
- szczypce izolowane,
- taśma izolacyjna,
- tester napięcia,
- ewentualnie multimetr do sprawdzania połączeń.
Uwaga: pracuj w rękawicach izolacyjnych. Jeśli nie masz doświadczenia, wezwij elektryka. Świetlówki LED nie wymagają statecznika – jego pozostawienie może spowodować awarię.
Krok 1 – zidentyfikuj typ świetlówki LED
Jednostronnie zasilana – jeden koniec tuby ma wyraźne oznaczenie 230 V (często piktogram lub opis). Drugi koniec jest nieaktywny. Tego typu lampa wymaga doprowadzenia zarówno przewodu L, jak i N do jednego, oznaczonego gniazda.
Dwustronnie zasilana – oba końce są aktywne i nie mają rozróżnienia stron. Przewód L podaje się na jeden koniec, a N na przeciwległy. Sprawdź informacje na opakowaniu i na końcach tuby. Błędne podłączenie może uszkodzić lampę.
Krok 2 – wyjmij starą świetlówkę i zdemontuj statecznik/starter
- Otwórz oprawę (zdejmij klosz lub uchwyt, jeśli występuje).
- Wyjmij starą jarzeniówkę: obróć ją o około 90° i wysuń bolce z gniazd T8.
- Usuń starter (mały cylinder w oprawie): wyjmij go z gniazda i odłącz przewody.
- Odłącz statecznik (prostokątna puszka): odetnij wszystkie przewody prowadzące do niego i zbędne mostki. Następnie połącz bezpośrednio przewód fazowy L (zwykle brązowy) i neutralny N (zwykle niebieski) z odpowiednimi torami zasilającymi oprawy.
W oprawach z dwoma statecznikami (dla dwóch lamp) usuń oba elementy i poprowadź zasilanie bezpośrednio – bez układu zapłonowego.
Krok 3 – podłącz przewody do oprawy – schematy
Zlokalizuj gniazda T8 i określ, które z nich będzie zasilane z instalacji (L i N), a które pozostanie nieaktywne lub będzie pełnić wyłącznie funkcję mechaniczną. Poniższa tabela podsumowuje warianty podłączenia:
| Typ świetlówki | Schemat podłączenia (jedna lampa) | Uwagi |
|---|---|---|
| Jednostronnie zasilana | oba przewody (L i N) podłącz do gniazda zasilanego po stronie z oznaczeniem 230 V; drugie gniazdo pozostaje puste | Wsuń oznaczony koniec do gniazda z prądem. Odwrotne podłączenie = awaria. |
| Dwustronnie zasilana | przewód L podłącz do jednego gniazda, a przewód N do przeciwległego gniazda | tuba może być zamontowana w dowolnej orientacji. |
Dla dwóch świetlówek (połączenie równoległe)
Jeżeli montujesz dwie świetlówki w jednej oprawie, zastosuj się do poniższych zasad:
- jednostronne – rozprowadź zasilanie tak, aby ten sam koniec obu lamp otrzymywał jednocześnie przewody L i N (drugi koniec pozostaje nieaktywny);
- dwustronne – podaj przewód L na jeden wspólny koniec obu lamp, a przewód N na ich przeciwległy koniec;
- izolacja i szczelność – wszystkie połączenia solidnie zaizoluj, a w oprawach hermetycznych zastosuj elementy uszczelniające (np. mufy), aby zachować klasę szczelności.
Krok 4 – zamontuj świetlówkę LED
- Wsuń bolce jednego końca tuby w gniazdo i delikatnie obróć, aż wyczujesz zatrzaśnięcie.
- Powtórz czynność dla drugiego końca.
- Zamknij oprawę (załóż klosz/uchwyt) i upewnij się, że wszystkie elementy są stabilne.
Krok 5 – test i uruchomienie
- Włącz zasilanie na rozdzielnicy.
- Jeśli lampa nie świeci, wyłącz zasilanie i sprawdź kolejno:
- polaryzację dla lamp jednostronnych (czy oznaczony koniec jest stroną zasilaną),
- ciągłość i pewność połączeń (sprawdź testerem lub multimetrem),
- czy statecznik i starter zostały całkowicie usunięte z obwodu.
- Jeśli lampa mruga, zastosuj model przewidziany do zasilania bez statecznika lub skontroluj stan instalacji i styki.
Najważniejsze porady i wskazówki
Poniżej znajdziesz kluczowe informacje, które ułatwią dobór i eksploatację świetlówek LED:
- kompatybilność – dobieraj świetlówki T8 LED do istniejących opraw; długość 120 cm jest najpopularniejsza, a moc 9–22 W zwykle zastępuje 18–36 W lamp fluorescencyjnych;
- zasilanie 230 V – bezpośrednie podłączenie eliminuje straty na stateczniku i upraszcza instalację;
- żywotność – typowo 20–50 tys. godzin; unikaj środowisk o podwyższonej wilgotności i wibracjach, jeśli lampa nie ma odpowiedniej klasy;
- oszczędność energii – nawet 50–60% mniejsze zużycie prądu w porównaniu z jarzeniówkami;
- uwaga na błędy – nieprawidłowe podłączenie może spowodować uszkodzenie diod; w oprawach bez klasycznych gniazd podłącz przewody zgodnie ze schematem producenta lampy;
- ekologia – LED nie zawiera rtęci, dzięki czemu jest bezpieczniejsza w utylizacji.
Instrukcja dotyczy standardowych opraw biurowych i sklepowych. Dla rozwiązań nietypowych (np. oprawy hermetyczne, specjalistyczne) postępuj zgodnie z dokumentacją producenta.
