Jak podłączyć ogranicznik przepięć B+C?

Ogranicznik przepięć klasy B+C – szczegółowa instrukcja montażu krok po kroku

Ogranicznik przepięć klasy B+C łączy ochronę klasy B (iskiernik do prądów udarowych do 50 kA, np. przy bezpośrednim uderzeniu pioruna) i klasy C (warystor do ograniczania przepięć poniżej 1,5 kV) i jest montowany w rozdzielnicy głównej budynku, możliwie najbliżej punktu wejścia zasilania.

Prace montażowe powinien wykonywać wykwalifikowany elektryk, przy wyłączonym napięciu i po zapoznaniu się z instrukcją producenta. Odpowiednio dobrany i zamontowany ogranicznik znacząco redukuje ryzyko uszkodzeń instalacji i urządzeń.

Wymagane narzędzia i materiały

Do montażu przygotuj:

• śrubokręt izolowany (krzyżowy/płaski),
• miernik uniwersalny (do weryfikacji napięć i ciągłości przewodów),
• przewody Cu o przekroju 6–16 mm² (zależnie od obciążenia; min. 6 mm² dla PE),
• końcówki tulejkowe lub widełkowe (dla przewodów linkowych),
• ogranicznik B+C (np. 3P+N lub 4P, z wyjmowanymi wkładkami),
• rozdzielnicę modułową z szyną DIN 35 mm,
• listwy PE/N oraz uziemienie o rezystancji poniżej 10 Ω (optymalnie <5 Ω).

Gdzie montować?

Montuj ogranicznik w głównej rozdzielnicy, możliwie najwyżej i najbliżej wejścia zasilania, aby zminimalizować długość połączeń L/N/PE. Unikaj montażu w rozdzielnicach lokalnych — ochrona B+C powinna działać od początku instalacji.

Przygotowanie do montażu

Przed rozpoczęciem prac wykonaj:

1. Wyłącz i zabezpiecz zasilanie — odłącz główny wyłącznik i zabezpieczenia różnicowoprądowe; sprawdź miernikiem beznapięciowość (0 V między L–PE i N–PE). Nie pracuj pod napięciem.
2. Zweryfikuj układ sieci i uziemienie — potwierdź typ sieci (TN‑S, TN‑C‑S, TN‑C), obecność głównej szyny wyrównania potencjałów (GSU) i niską rezystancję uziemienia.
3. Dobierz właściwy ogranicznik — napięcie trwałej pracy Uc ≥ napięcie sieciowe (np. 230/400 V), prąd udarowy 12,5–50 kA na tor oraz odpowiednią konfigurację (3+1 lub 4P).
4. Zapoznaj się z instrukcją producenta — zweryfikuj kodowanie wkładów, momenty dokręcania zacisków (zwykle 2–4 Nm) oraz zalecany sposób połączeń dla wysokich prądów.

Krok po kroku – podłączenie (sieć 3‑fazowa TN‑S/TN‑C‑S, 3P+N)

Montaż odbywa się na szynie DIN 35 mm. Schemat połączeń: L1/L2/L3 → zaciski fazowe, N → zacisk neutralny, PE → zacisk ochronny. Stosuj możliwie krótkie, równoległe prowadzenie przewodów.

1. Zamocuj urządzenie na szynie DIN — wsuń ogranicznik u góry rozdzielnicy i zablokuj zatrzaski.
2. Podłącz przewód ochronny (PE) — poprowadź najkrótszą możliwą drogą (preferowane <0,5 m) bezpośrednio do listwy PE/GSU; zakończ tulejką i solidnie dokręć. To kluczowe dla skutecznego odprowadzania energii przepięcia.
3. Podłącz przewody fazowe (L1, L2, L3) — doprowadź je z głównego przyłącza do odpowiednich zacisków ogranicznika (przed zabezpieczeniami), prowadź równolegle z PE i zachowaj symetrię; dokręć zgodnie z instrukcją (zwykle 2–4 Nm).
4. Podłącz przewód neutralny (N) — podłącz do zacisku N ogranicznika lub listwy N; w układzie TN‑C przewód PEN prowadź do wspólnego zacisku N/PE zgodnie z dokumentacją.
5. Konfiguracja 3+1 — podłącz trzy fazy przewodami z tulejkami; moduł neutralny podłącz oddzielnie według schematu producenta.
6. Wsuń wkładki ochronne — po zakończeniu okablowania umieść wkłady (jeśli są wyjmowane), weryfikując kodowanie kolorystyczne i dopuszczalne Uc.
7. Podłącz stronę obciążenia — wyprowadź przewody do dalszych zabezpieczeń i obwodów odbiorczych za ogranicznikiem.

Schemat uproszczony (tekstowy) dla układu TN‑S 3P+N:

Wejście zasilania → L1/L2/L3 → [Ogranicznik B+C] → Wyjście do rozdzielnicy
N (wejście) → [N ogranicznika] → Listwa N
PE (krótki) ← [PE ogranicznika] ← Główna szyna PE/GSU

Testowanie i uruchomienie

Po zakończeniu montażu wykonaj:

1. Sprawdź ciągłość przewodu PE i rezystancję izolacji miernikiem.
2. Załącz zasilanie stopniowo i zmierz napięcia robocze (L–N, L–PE — nie więcej niż 250 V).
3. Zweryfikuj sygnalizację stanu urządzenia (okienko/LED) i poprawność połączeń.
4. Kontroluj urządzenie co 6–12 miesięcy — po zadziałaniu lub uszkodzeniu wkłady należy wymienić.

Najważniejsze porady i wskazówki

Zapamiętaj kluczowe zalecenia montażowe i eksploatacyjne:

• Błędy do uniknięcia – zbyt długie połączenie PE (powyżej 0,5 m), brak skutecznego uziemienia, montaż za wyłącznikiem RCD, niewłaściwy przekrój przewodów;
• Przewody – stosuj zakończenia tulejkowe, prowadź L/N/PE blisko siebie i równolegle, aby ograniczyć indukcyjność pętli;
• Bezpieczeństwo – pracuj wyłącznie przy 0 V; dla prądów powyżej 32 A przewiduj właściwe zabezpieczenie nadprądowe lub rozłącznik serwisowy zgodnie z zaleceniami producenta;
• Kompatybilność – w instalacjach PV lub innych specjalnych stosuj ograniczniki i schematy dedykowane dla danego systemu;
• Konserwacja – regularnie kontroluj stan ogranicznika w rozdzielnicy; pełną ochronę zapewnia kaskadowanie stopni B+C + C + D w odpowiednich miejscach instalacji;
• Zalety B+C – kompaktowa budowa, brak konieczności dławików, ochrona dwuetapowa (iskiernik + warystor).

W razie wątpliwości skonsultuj się z elektrykiem lub producentem — poprawny montaż decyduje o skuteczności ochrony przeciwprzepięciowej.