Jak podłączyć silnik 3 fazowy 380V, 400V?

Jak podłączyć silnik 3-fazowy 380V/400V – szczegółowa instrukcja krok po kroku

Podłączenie silnika trójfazowego wymaga bezwzględnego przestrzegania zasad BHP, weryfikacji tabliczki znamionowej oraz dopasowania konfiguracji uzwojeń do napięcia sieci (w Polsce standardowo 3x400V międzyfazowe).

Zawsze sprawdź tabliczkę znamionową i dobierz właściwe połączenie uzwojeń: gwiazda (Y) lub trójkąt (Δ). Niewłaściwe połączenie grozi przegrzaniem i uszkodzeniem silnika.

1. Przygotowanie i bezpieczeństwo (obowiązkowe przed rozpoczęciem)

Przed rozpoczęciem prac wykonaj poniższe czynności:

• wyłącz zasilanie – odłącz obwód główny, zabezpiecz przed przypadkowym włączeniem (np. kłódka na wyłączniku) i potwierdź miernikiem brak napięcia na L1/L2/L3;
• sprawdź dokumentację – odczytaj z tabliczki znamionowej napięcia (np. 230/400V Δ/Y, 400/690V Δ/Y), prąd znamionowy, częstotliwość (zwykle 50 Hz) i moc; porównaj z siecią 3x400V (przesunięcie faz 120°);
• przygotuj narzędzia i materiały – multimetr, śrubokręty izolowane, mostki/klipsy, wyłącznik silnikowy (nastawiony na prąd znamionowy), ewentualnie styczniki i przekaźnik czasowy do Y/Δ, przewody o odpowiednim przekroju (min. 1,5 mm² dla małych silników);
• wskazówka bezpieczeństwa – pracuj w rękawicach izolowanych i stosuj uziemienie PE; jeśli nie masz kwalifikacji, zleć prace elektrykowi – błędy grożą porażeniem lub pożarem.

2. Identyfikacja zacisków silnika

Większość silników ma 6 zacisków: U1, U2, V1, V2, W1, W2 – po dwa końce każdego uzwojenia.

Podczas identyfikacji zwróć uwagę na trzy kwestie:

• oznaczenia zacisków – U1/V1/W1 to zwykle początki, U2/V2/W2 końce uzwojeń;
• schematy połączeń – Y (gwiazda) dla wyższego napięcia znamionowego uzwojeń, Δ (trójkąt) dla niższego; dobór zależy od tabliczki i napięcia sieci;
• pomiar ciągłości – omomierzem sprawdź, które pary tworzą uzwojenia (zbliżone rezystancje) i czy nie ma zwarć do obudowy.

Przykładowe oznaczenia tabliczki i zalecane połączenia dla sieci 3x400V:

3. Podłączenie bezpośrednie (DOL – bez rozruchu gwiazda-trójkąt)

Jeśli producent dopuszcza bezpośredni start i nie jest wymagane ograniczenie prądu rozruchowego, wykonaj następujące kroki:

1. Zamontuj i ustaw wyłącznik silnikowy na 100–115% prądu znamionowego z tabliczki.
2. Załóż mostki na tabliczce zaciskowej zgodnie z wybranym połączeniem: Y lub Δ (patrz sekcja 2).
3. Podłącz zasilanie z wyłącznika: L1–U1, L2–V1, L3–W1 (dla Y); przy Δ zgodnie z układem mostków.
4. Podłącz przewód ochronny PE do zacisku uziemienia obudowy silnika.
5. Wykonaj krótki test: załącz, obserwuj rozruch, sprawdź kierunek obrotów – w razie odwrotnego kierunku zamień miejscami dowolne dwie fazy.

Po montażu zweryfikuj kluczowe parametry:

• napięcia międzyfazowe – około 400V między L1–L2, L2–L3, L1–L3;
• pobór prądu – nie powinien przekraczać prądu znamionowego po rozruchu;
• praca mechaniczna – brak nadmiernych wibracji, hałasu i nierównej pracy.

4. Podłączenie z rozruchem gwiazda-trójkąt (dla silników >5–7 kW)

Rozruch Y/Δ ogranicza prąd rozruchowy około trzykrotnie i stosuje się go zwykle dla silników 400/690V (Δ/Y) pracujących na sieci 3x400V. Wymagane są trzy styczniki i przekaźnik czasowy (blokada elektryczna i mechaniczna).

Wykonaj połączenia w tej kolejności:

1. Poprowadź 6 przewodów od silnika (U1/U2, V1/V2, W1/W2) do szafy/styku – w silniku nie zakładaj mostków.
2. Przeprowadź zasilanie L1/L2/L3 przez wyłącznik silnikowy do układu styczników: liniowego (głównego), gwiazdy i trójkąta; zapewnij blokadę między stycznikami.
3. Ustaw przekaźnik czasowy na 2–10 s (przełączenie po osiągnięciu ~80–90% prędkości znamionowej).
4. Rozruch w Y: zewrzyj końce uzwojeń (U2–V2–W2), zasil na U1/V1/W1; po czasie przełącz na Δ: mostki funkcjonalne U1–W2, V1–U2, W1–V2, zasil na U1/V1/W1.

Uwaga: rozruch Y/Δ nie jest przeznaczony dla silników przystosowanych wyłącznie do pracy w Δ 400V ani dla silników 230/400V, które na sieci 400V powinny pracować w Y.

5. Dodatkowe zabezpieczenia i porady

Poniższe wskazówki zwiększą niezawodność i bezpieczeństwo instalacji:

• zabezpieczenia – oprócz wyłącznika silnikowego zastosuj zabezpieczenie nadprądowe i termiczne; w silnikach 3-fazowych nie używa się kondensatora przy zasilaniu trójfazowym;
• falownik/inwerter – sieć podłącz do L1/L2/L3 falownika, a silnik do U/V/W; konfiguracja uzwojeń zależy od napięcia wyjściowego falownika: dla 3x400V – silnik 400/690V w Δ lub 230/400V w Y; dla 3x230V – silnik 230/400V w Δ; ustaw częstotliwość znamionową 50 Hz, parametry prądowe i rampy;
• konserwacja – okresowo dokręcaj zaciski, kontroluj czystość i chłodzenie, weryfikuj prąd i temperaturę pracy (np. bimetal/termistor PTC);
• normy i uziemienie – instalacja zgodna z PN-EN 60204-1, obowiązkowo uziemienie PE obudowy oraz właściwa kolejność faz.

Typowe objawy i możliwe działania korygujące:

Instrukcja oparta jest na standardach europejskich (3x400V/50 Hz); w razie wątpliwości skonsultuj się z producentem silnika lub uprawnionym elektrykiem (SEP).