Jak podłączyć silnik 3-fazowy dwubiegowy (2-biegowy) – szczegółowa instrukcja krok po kroku
Silnik 3‑fazowy dwubiegowy zmienia prędkość przez przełączenie uzwojeń między układem gwiazdy (niższe obroty) a trójkąta (wyższe obroty), realizowane przy pomocy odpowiedniego przełącznika krzywkowego.
Proces wymaga sześciu wyprowadzeń uzwojeń oznaczonych jako U1–U2, V1–V2, W1–W2 oraz zgodności połączeń z tabliczką znamionową i schematem producenta.
1. Przygotowanie i bezpieczeństwo
Przed rozpoczęciem prac wykonaj następujące czynności kontrolne i zabezpieczające:
- wyłącz zasilanie – odłącz w rozdzielnicy i zablokuj możliwość przypadkowego włączenia (np. kłódką);
- środki ochrony osobistej – użyj izolowanych rękawic, okularów ochronnych i pracuj na nieprzewodzącym podłożu;
- przygotuj narzędzia – multimetr, śrubokręty, klucz dynamometryczny, taśmę izolacyjną oraz schemat silnika (sprawdź napięcie, moc, obroty na tabliczce);
- zidentyfikuj przewody silnika – otwórz puszkę zaciskową i oznacz początki (U1/V1/W1) oraz końce uzwojeń (U2/V2/W2);
- sprawdź ciągłość uzwojeń – rezystancja U1–U2, V1–V2, W1–W2 powinna być zbliżona (kilka omów) i nie może być zwarć do masy.
Wskazówka: jeśli oznaczenia są niestandardowe (np. 1–2, 4–5, 7–8), posłuż się schematem z tabliczki lub wykonaj weryfikację połączeń zgodnie z zaleceniami producenta; przy pierwszym uruchomieniu bez obciążenia skoryguj kolejność faz, jeśli silnik tylko buczy lub obraca się w złą stronę.
2. Podłączenie dla pierwszego biegu (gwiazda – niższe obroty)
W konfiguracji gwiazdy łączysz końce uzwojeń razem i podajesz fazy na początki uzwojeń:
- połącz końce uzwojeń: U2 z V2 i W2 (mostek gwiazdy),
- podłącz fazy zasilania 3×400 V do zacisków: L1 → U1, L2 → V1, L3 → W1,
- sprawdź napięcia: między fazami powinno być ok. 400 V, a między punktem gwiazdy a fazą ok. 230 V.
Dla przejrzystości, poniżej zestawienie połączeń dla układu gwiazdy:
| Element | Połączenie |
|---|---|
| Mostek | U2 + V2 + W2 (razem) |
| L1 | U1 |
| L2 | V1 |
| L3 | W1 |
3. Montaż przełącznika krzywkowego (zmiana biegów)
Do bezpiecznej i powtarzalnej zmiany połączeń wykorzystaj przełącznik krzywkowy z pozycjami 1–0–2:
- dobór prądowy – wybierz przełącznik dopasowany do prądu rozruchowego i znamionowego (np. 25 A dla ~7,5 kW);
- montaż mechaniczny – zamocuj w szczelnej obudowie (min. IP54), przygotuj przepusty i dławiki kablowe;
- okablowanie – podłącz przewody zasilania do L1/L2/L3, a przewody silnika do wyjść przełącznika zgodnie ze schematem producenta (pozycja 1: gwiazda, pozycja 2: trójkąt);
- zabezpieczenia – zaizoluj połączenia, zamknij obudowę i dodaj zabezpieczenie nadprądowe (wyłącznik lub wyłącznik silnikowy).
Kroki montażu przełącznika
Wykonaj poniższe kroki montażowe w zalecanej kolejności:
- wybierz miejsce montażu (sucha, dostępna lokalizacja, szczelność IP54+),
- podłącz L1/L2/L3 do wejść przełącznika,
- wyprowadź przewody U1/U2, V1/V2, W1/W2 do wyjść przełącznika zgodnie ze schematem,
- zastosuj przerwę czasową między biegami min. 10–20 s, aby uniknąć przeciążeń.
4. Podłączenie dla drugiego biegu (trójkąt – wyższe obroty)
W konfiguracji trójkąta łączysz koniec jednego uzwojenia z początkiem kolejnego:
- rozłącz mostek gwiazdy (U2, V2, W2),
- połącz zwory: U2 z V1, V2 z W1, W2 z U1,
- fazy zasilania pozostają na U1/V1/W1 (realizowane przez przełącznik).
Poniższa tabela przedstawia zestawienie połączeń dla układu trójkąta:
| Element | Połączenie |
|---|---|
| Zwory | U2–V1, V2–W1, W2–U1 |
| L1 | U1 |
| L2 | V1 |
| L3 | W1 |
Uwaga: w układzie trójkąta prąd w uzwojeniach jest ok. √3 razy większy – upewnij się, że przekroje przewodów (np. ≥ 2,5 mm² dla mniejszych mocy) oraz zabezpieczenia są odpowiednio dobrane.
5. Testowanie i uruchomienie
Po zakończeniu montażu wykonaj testy według poniższych kroków:
- bez obciążenia uruchom pierwszy bieg (gwiazda) i sprawdź kierunek obrotów; w razie potrzeby zamień miejscami L1 i L2,
- zatrzymaj (pozycja 0), odczekaj i włącz drugi bieg (trójkąt) – oczekuj różnicy prędkości ok. 2:1,
- wykonaj pomiary prądu i obserwuj drgania/hałas – nie przekraczaj wartości znamionowych,
- podłączaj obciążenie stopniowo, kontrolując temperaturę obudowy silnika.
Porady i wskazówki
Zanim rozpoczniesz regularną pracę silnika, zwróć uwagę na najczęstsze problemy i dobre praktyki:
- bezpieczeństwo – nigdy nie przełączaj pod napięciem; ryzyko łuku elektrycznego i uszkodzeń jest bardzo wysokie;
- diagnostyka – buczenie i brak rozruchu sugeruje błędną kolejność faz; przegrzewanie może oznaczać niewłaściwy bieg lub zwarcie;
- normy i sterowanie – PN-EN 60204-1; dla mocy > 5 kW rozważ softstart lub falownik (jeśli konstrukcja silnika na to pozwala);
- wsparcie specjalisty – w razie wątpliwości skonsultuj elektryka z uprawnieniami SEP – błędne połączenia mogą uszkodzić silnik;
- zgodność z konstrukcją – potwierdź na tabliczce i w dokumentacji, że to silnik Dahlandera; zwykłe przełączenie gwiazda–trójkąt w silniku jednoprzędkościowym nie zmienia prędkości obrotowej.
Ta instrukcja dotyczy typowych silników dwubiegowych (Dahlandera) z wyprowadzonymi zaciskami U1/U2, V1/V2, W1/W2 – zawsze weryfikuj schemat producenta na tabliczce znamionowej.
