Podłączenie silnika trójfazowego 400V do jednej fazy 230V – szczegółowa instrukcja krok po kroku
Silnik trójfazowy (3F) na 400V można zasilić z jednej fazy 230V na dwa sposoby: z kondensatorem rozruchowym/pracowym (prosto i tanio, lecz z mniejszą mocą i sprawnością) albo przez falownik jednofazowy (bardziej efektywnie, pełna moc, lecz drożej). Wybór zależy od mocy silnika (zalecane do 2–3 kW dla kondensatora), charakteru obciążenia i budżetu.
Uwaga bezpieczeństwa: prace powinny wykonywać wyłącznie osoby z uprawnieniami SEP; zawsze odłącz zasilanie, używaj miernika, zabezpieczeń (wyłącznik różnicowoprądowy RCD 30 mA) oraz uziemienia. Silnik traci 30–50% mocy podczas zasilania z jednej fazy.
Metoda 1 – podłączenie z kondensatorem (najprostsza, bez falownika)
Ta metoda symuluje trzecią fazę za pomocą kondensatora, tworząc pole obrotowe. Sprawdza się przy lekkich obciążeniach (np. pompy, wentylatory). Silnik musi być połączony w trójkąt (nie w gwiazdę – układ gwiazdy wymaga 400V międzyfazowo).
Krok po kroku:
- Sprawdź parametry silnika – na tabliczce znamionowej odczytaj moc P (kW), napięcia (Δ/Y), prędkość obrotową; upewnij się, że to silnik indukcyjny klatkowy;
- Wyłącz zasilanie i otwórz puszkę przyłączeniową – odłącz silnik od sieci i zdejmij pokrywę (zwykle 6 zacisków: U1, V1, W1, U2, V2, W2);
- Połącz uzwojenia w trójkąt (Δ) – połącz U1 z W2, V1 z U2, W1 z V2 (użyj mostków zgodnie ze schematem na pokrywie); wyjściami trójkąta będą trzy zaciski robocze (np. A, B, C);
- Dobierz kondensator – skorzystaj z orientacyjnych wartości w poniższej tabeli;
Orientacyjne wartości doboru kondensatora:
| Typ | Pojemność | Wzór/uwagi |
|---|---|---|
| Rozruchowy (na starcie, 2–3 s) | około 3× większa niż pracowy | 100–200 µF / 400–450V, załączany stycznikiem, tylko na czas rozruchu |
| Pracowy (stały) | C = 70 × P [µF], gdzie P w kW | Np. dla 1 kW → ~70 µF / 400–450V (elektrolityczny lub foliowy). Zbyt mały = słaby start; za duży = przegrzanie |
- Podłącz przewody – zgodnie z poniższymi wskazówkami:
- faza L – brązowy, 230V → zacisk U (terminal 1);
- przewód neutralny N – podłącz do jednego bieguna kondensatora;
- drugi biegun kondensatora – połącz z zaciskiem W (terminal 3);
- uziemienie PE – żółto-zielony → obudowa silnika.
- Test i uruchomienie – podłącz do gniazda 230V z zabezpieczeniem min. 2× prąd znamionowy silnika; uruchom i sprawdź kierunek obrotów (zmiana kierunku: przełóż kondensator na inny zacisk fazowy); monitoruj temperaturę (maks. 80–90°C), a przy większym obciążeniu zapewnij dodatkowe chłodzenie.
Wady: niższa sprawność (ok. 50–70% mocy), większe nagrzewanie, słaby rozruch pod obciążeniem; niezalecane powyżej 2 kW.
Metoda 2 – podłączenie przez falownik jednofazowy (zalecana do ciężkich prac)
Falownik konwertuje 230V 1F na 3×230V 3F (silnik w trójkąt). Zapewnia pełną moc, regulację obrotów i miękki start.
Krok po kroku:
- Wybierz falownik – moc min. 1,5× mocy silnika (np. LG iC5, Siemens V20, Sanyu SY6600), zasilanie 1F 230V, wyjście 3×230V;
- Przygotuj silnik – połącz uzwojenia w trójkąt (jak w metodzie 1, krok 3);
- Podłącz falownik – wejście: L (faza 230V), N (neutralny), PE (uziemienie); wyjście: trzy fazy U, V, W do zacisków silnika (A, B, C), PE do obudowy;
- Skonfiguruj parametry – ustaw napięcie wyjściowe 230V, częstotliwość znamionową 50 Hz, rampy start/stop oraz zabezpieczenia zgodnie z instrukcją falownika;
- Test – uruchom falownik; silnik pracuje jak na 3F, a obroty regulujesz potencjometrem lub z panelu.
Wady: koszt 300–1000 zł, konieczność konfiguracji.
Porównanie metod
Poniżej znajdziesz szybkie porównanie obu podejść:
| Aspekt | Kondensator | Falownik |
|---|---|---|
| Koszt | Niski (50–200 zł) | Średni/wysoki (300–1000 zł) |
| Moc/sprawność | 50–70% | 90–100% |
| Obroty | Stałe lub prosta zmiana | Regulowane |
| Zastosowanie | Lekkie, bez dużego obciążenia przy starcie | Ciężkie, precyzyjne |
| Bezpieczeństwo | Ryzyko przegrzania | Ochrony wbudowane |
Najważniejsze porady i wskazówki
Aby praca była bezpieczna i bezproblemowa, pamiętaj o poniższych zasadach:
- bezpieczeństwo – zawsze stosuj RCD, uziemienie i unikaj wilgoci; zmierz rezystancję izolacji (>1 MΩ);
- problemy – silnik nie rusza? Sprawdź kondensator, połączenie trójkąta oraz kierunek obrotów (zamień dwa przewody fazowe);
- mocowanie – montuj silnik na stabilnej podstawie i zapewnij skuteczne chłodzenie;
- alternatywy – rozważ generator 3F lub modernizację instalacji 3F (profesjonalna);
- prawne – w instalacjach stałych wymagany jest projekt i odbiór przez elektryka z uprawnieniami SEP.
Instrukcja opiera się na praktycznych przykładach; zawsze uruchamiaj i testuj na sucho, zanim podasz pełne obciążenie.
