Podłączenie silnika 3‑fazowego w układzie gwiazda – krok po kroku
Połączenie silnika 3‑fazowego w gwiazdę stosuje się w sieci 3×400 V, gdy tabliczka znamionowa wskazuje Δ/Y = 230/400 V lub 220/380 V – wtedy napięcie na uzwojeniu wynosi ok. 230 V (400 V / √3).
To połączenie obniża napięcie fazowe względem trójkąta o współczynnik √3, co jest kluczowe dla silników zaprojektowanych na niższe napięcie uzwojeń. Nigdy nie łącz w gwiazdę wbrew danym z tabliczki znamionowej – grozi to przegrzaniem i trwałym uszkodzeniem.
Wymagania wstępne i bezpieczeństwo
Przed rozpoczęciem przygotuj i sprawdź poniższe elementy:
- tabliczka znamionowa – szukaj oznaczeń 230/400 V (Δ/Y) lub 220/380 V; w sieci 400 V wybierz połączenie Y;
- parametry sieci – standardowo 3×400 V AC, 50 Hz;
- listwa zaciskowa – dostępnych 6 zacisków: U1/U2, V1/V2, W1/W2;
- bezpieczeństwo – wyłącz zasilanie, zabezpiecz przed załączeniem (LOTO), sprawdź brak napięcia miernikiem, używaj rękawic izolacyjnych i podłącz PE do obudowy;
- narzędzia – śrubokręt izolowany, multimetr, mostki zaciskowe/fabryczne zworki, klucz dynamometryczny.
Połączenie w gwiazdę zmniejsza prąd rozruchowy do ok. 1/3 względem trójkąta, ale także dostępny moment – to idealna konfiguracja do rozruchu w układzie gwiazda–trójkąt dla silników powyżej 5,5 kW.
Krok po kroku – podłączenie na listwie zaciskowej silnika
Silnik ma 6 zacisków: początki uzwojeń U1, V1, W1 oraz ich końce U2, V2, W2. W gwieździe łączymy razem wszystkie końce (U2 + V2 + W2), a fazy sieci podajemy na początki.
-
Otwórz skrzynkę zaciskową i przygotuj przewody. Doprowadź do silnika trzy fazy: L1, L2, L3 oraz przewód ochronny PE. Przewodu neutralnego (N) nie używa się.
-
Wykonaj punkt gwiazdy. Załóż mostki/zworki łączące U2 – V2 – W2 w jeden wspólny punkt. Dokręć śruby zgodnie z zaleceniem producenta (moment wg DTR). Nie stosuj taśmy izolacyjnej na fabrycznych mostkach.
-
Podłącz fazy do początków uzwojeń według poniższej tabeli:
Faza sieci Zacisk silnika L1 (brązowy) U1 L2 (czarny) V1 L3 (szary) W1 -
Uziemienie. Podłącz przewód PE (żółto‑zielony) do dedykowanego zacisku na obudowie silnika.
-
Kontrola i zamknięcie. Sprawdź miernikiem brak zwarć między fazami oraz między fazami a PE. Upewnij się, że wszystkie zaciski są dociągnięte. Zamknij skrzynkę zaciskową.
Schemat – opis: trzy przewody fazowe L1 → U1, L2 → V1, L3 → W1; końce uzwojeń U2, V2, W2 są połączone razem w jeden punkt gwiazdy.
Testowanie i uruchomienie
- Sprawdzenie kierunku obrotów – załącz zasilanie i obserwuj kierunek. Jeśli jest nieprawidłowy, zamień miejscami dowolne dwie fazy (np. L1 z L2);
- Pomiary napięć i prądów – zmierz napięcie międzyfazowe (~400 V między L1–L2 itp.) oraz napięcie na pojedynczym uzwojeniu (~230 V między U1 a punktem gwiazdy). Sprawdź prąd roboczy cęgami – nie powinien przekraczać wartości z tabliczki;
- Obserwacja termiczna – monitoruj temperaturę korpusu podczas rozruchu i pracy. W gwieździe silnik pracuje poprawnie w sieci 400 V, ale z mniejszym momentem niż w trójkącie.
Porównanie konfiguracji połączeń
Dla szybkiego porównania najczęściej spotykanych konfiguracji połączeń i ich zastosowań:
| Konfiguracja | Napięcie sieci | Napięcie uzwojeń | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Gwiazda (Y) | 400 V (dla silników 230/400 V) | ~230 V | Praca w sieci 3×400 V, rozruch w układzie Y/Δ |
| Trójkąt (Δ) | 230 V (dla 230/400 V) lub 400 V (dla 400/690 V) | odpowiednio ~230 V lub ~400 V | Pełny moment przy właściwym doborze do tabliczki znamionowej |
Porady i praktyczne wskazówki
Warto pamiętać o kilku zasadach podczas doboru i eksploatacji:
- rozruch gwiazda–trójkąt – dla silników powyżej 5,5 kW stosuj przełącznik/styczniki Y/Δ: start w gwieździe (niższy prąd), po rozpędzeniu przełącz na trójkąt; doprowadź do układu sterowania 6 przewodów z silnika, bez mostków w skrzynce;
- błędy do uniknięcia – nie zakładaj mostków na tabliczce podczas rozruchu Y/Δ; nie łącz w gwiazdę na stałe silnika oznaczonego 400/690 V (Δ/Y) w sieci 400 V – będzie niedonapięty, spadnie moment i grozi przegrzaniem przy obciążeniu; pozostaw niewielki zapas długości przewodów i prowadź je porządnie;
- falownik (VFD) – dla falownika 3×230 V łącz silnik 230/400 V w trójkąt; dla falownika 3×400 V łącz taki silnik w gwiazdę; zawsze sprawdź dopuszczalne napięcie uzwojeń i częstotliwość w DTR;
- diagnostyka – gdy silnik nie startuje lub buczy, sprawdź kolejność faz, obecność mostków U2–V2–W2, poprawność uziemienia oraz ciągłość uzwojeń; do zmiany kierunku obrotów zamieniaj dowolne dwie fazy.
Instrukcja dotyczy standardowych silników klatkowych indukcyjnych. W razie wątpliwości skonsultuj wykonanie z uprawnionym elektrykiem (SEP).
