Jak podłączyć silnik trójfazowy? Na jedną fazę, w gwiazdę, trójkąt gwiazda

Podłączenie silnika trójfazowego – instrukcja krok po kroku

Silnik trójfazowy można podłączyć bezpośrednio do sieci trójfazowej w układzie gwiazda (Y) lub trójkąt (Δ), zgodnie z danymi na tabliczce znamionowej (np. 230/400 V), a także do jednofazowej sieci 230 V z kondensatorem.

Rozruch gwiazda–trójkąt stosuje się do miękkiego uruchamiania silników o większej mocy, aby zredukować prąd rozruchowy i udary mechaniczne.

Bezpieczeństwo i przygotowanie – zawsze na pierwszym miejscu

Przed jakąkolwiek pracą odłącz zasilanie, zabezpiecz przed przypadkowym załączeniem i potwierdź brak napięcia wskaźnikiem.

Załóż rękawice elektroizolacyjne, okulary i odzież ochronną. Przygotuj niezbędne narzędzia i przyrządy pomiarowe:

• szczypce i wkrętaki izolowane,
• nóż do zdejmowania izolacji,
• klucze nasadowe,
• taśmę izolacyjną/termokurcz,
• wskaźnik kolejności faz,
• multimetr (pomiar napięcia, prądu, ciągłości),
• końcówki kablowe i mostki zaciskowe.

Przed podłączeniem sprawdź tabliczkę znamionową silnika. Zwróć uwagę na kluczowe informacje:

• napięcia i układy pracy (np. Δ 230 V / Y 400 V),
• moc (kW) i prąd znamionowy (In),
• oznaczenia zacisków (zwykle U1, V1, W1, U2, V2, W2 w silnikach 6-zaciskowych),
• zalecenia producenta dotyczące rozruchu i zabezpieczeń.

Podłącz przewód ochronny PE (żółto–zielony) do zacisku uziemienia na obudowie silnika – to kluczowe dla bezpieczeństwa.

Oznacz przewody fazowe L1, L2, L3 (brązowy, czarny, szary) i sprawdź ich ciągłość multimetrem.

1. Podłączenie do sieci trójfazowej 400 V (standard w Polsce)

Dla silników 230/400 V stosuj: połączenie gwiazda (Y) przy zasilaniu 400 V oraz trójkąt (Δ) przy zasilaniu 230 V międzyfazowym.

Połączenie w układzie gwiazda (Y)

• Zworki U2–V2–W2 – połącz zworkami zaciski U2, V2 i W2, tworząc punkt gwiazdowy;
• Przyłącza faz – podłącz L1 do U1, L2 do V1, L3 do W1;
• Parametry – każde uzwojenie otrzymuje napięcie fazowe Uph = ULL / √3 (dla sieci 400 V ≈ 230 V), co ogranicza prąd i moment rozruchowy.

Połączenie w układzie trójkąt (Δ) wykonaj zgodnie z następującymi zasadami:

• Mostki – połącz U1 z W2, V1 z U2, W1 z V2 (trzy mostki między zaciskami);
• Przyłącza faz – podłącz L1 do pary U1–W2, L2 do V1–U2, L3 do W1–V2;
• Parametry – każde uzwojenie otrzymuje napięcie międzyfazowe ULL; dla silników 230/400 V układ Δ stosuj przy 230 V, a przy 400 V Δ tylko jeśli dopuszcza to tabliczka (np. 400/690 V).

Po wykonaniu połączeń przeprowadź krótki test funkcjonalny:

• kierunek obrotów – jeśli niewłaściwy, zamień dowolne dwie fazy (np. L1 z L2);
• obserwacja pracy – brak nadmiernych wibracji, hałasu i przegrzewania;
• pomiary – porównaj prądy fazowe z In i zweryfikuj zabezpieczenia.

2. Podłączenie do jednej fazy 230 V (z kondensatorem)

Silnik trójfazowy na jednej fazie pracuje ze znacznym spadkiem mocy (zwykle 50–70%) i gorszą sprawnością – rozwiązanie awaryjne dla małych mocy < 2 kW.

Wykonaj następujące kroki, aby zasilić silnik 3-fazowy z jednej fazy 230 V:

1. Połącz uzwojenia w trójkąt (Δ) zgodnie z opisem w sekcji powyżej.
2. Podłącz przewód L do pierwszego wierzchołka trójkąta (np. U1–W2), a przewód N do drugiego wierzchołka (np. V1–U2).
3. Między pierwszy a trzeci wierzchołek (np. U1–W2 ↔ W1–V2) podłącz kondensator roboczy o napięciu min. 450 V AC; dobierz pojemność CR ≈ 50–70 µF/kW (np. ok. 140 µF dla 2 kW).
4. (Opcjonalnie) Równolegle do kondensatora roboczego dołącz kondensator rozruchowy sterowany przekaźnikiem/stycznikiem i odłączany po osiągnięciu 70–80% prędkości.
5. Sprawdź kierunek obrotów; w razie potrzeby przełóż punkt przyłączenia kondensatora między drugim a trzecim wierzchołkiem, aby go odwrócić.

Wskazówka: stosuj kondensatory do pracy AC (np. poliester/polipropylen), a układ rozruchowy zabezpiecz czasowo/termicznie.

3. Rozruch gwiazda–trójkąt (dla silników > 5 kW – redukcja prądu rozruchowego)

Uruchomienie odbywa się od gwiazdy (niższe napięcie uzwojeń) do trójkąta (pełna moc) po określonym czasie 2–10 s.

W typowym układzie ze stycznikami rolę elementów określają poniższe funkcje:

• Stycznik główny (KM1) – podaje zasilanie z sieci: L1→U1, L2→V1, L3→W1;
• Stycznik gwiazda (KM2) – zwartuje zaciski U2, V2, W2, tworząc punkt gwiazdowy;
• Stycznik trójkąt (KM3) – realizuje mostki U1–W2, V1–U2, W1–V2;
• Przekaźnik czasowy – po 2–10 s przełącza z KM2 na KM3, z blokadą elektryczną między KM2 i KM3.

Podłączenie krok po kroku

Postępuj zgodnie z poniższą sekwencją konfiguracji i testów:

1. Przygotuj zaciski silnika do pracy w trójkącie (Δ) (zgodnie z tabliczką i schematem producenta).
2. Zamontuj i okabluj styczniki KM1, KM2, KM3 oraz przekaźnik czasowy w szafie sterowniczej.
3. Ustaw czas przełączenia z gwiazdy na trójkąt (start w Y, po czasie praca w Δ).
4. Wykonaj próbny rozruch i sprawdź, czy nie występują skoki prądu, spadek napięcia lub mechaniczne udary.

Poniżej zestawiono typowe zastosowania i charakterystyki poszczególnych układów:

*Uwaga: połączenie Δ przy 400 V stosuj wyłącznie, jeśli silnik ma to wyraźnie dopuszczone na tabliczce (np. 400/690 V).

Rozwiązywanie problemów i porady

W razie nieprawidłowej pracy skorzystaj z poniższej listy kontrolnej:

• nie obraca się – sprawdź kolejność faz, ciągłość połączeń, wartości i stan kondensatorów;
• zły kierunek obrotów – zamień dwie fazy zasilania (L1 ↔ L2);
• przegrzewanie – weryfikuj układ połączeń względem tabliczki (np. błędny Δ przy 400 V dla 230/400 V);
• wibracje/hałas – dokręć połączenia, sprawdź wyosiowanie i izolację uzwojeń;
• konserwacja – czyść silnik co 6 mies., kontroluj łożyska i rezystancję izolacji (> 0,5 MΩ);
• instalacja 4-/5-przewodowa – 3F+PE (4-przewodowa) lub 3F+N+PE (5-przewodowa); sprawdź, czy silnik jest 3- lub 6-zaciskowy i jakie połączenia dopuszcza.

Zawsze przestrzegaj norm PN-IEC 60364 i konsultuj uprawnionego elektryka przy silnikach powyżej 3 kW – błędne podłączenie grozi uszkodzeniem urządzeń i porażeniem prądem.