Jak podłączyć transformator z mikrofalówki?

Ostrzeżenia bezpieczeństwa

Transformatory z kuchenek mikrofalowych (MOT) generują wysokie napięcie rzędu ok. 2 kV AC na uzwojeniu wtórnym. Nawet krótki kontakt może spowodować śmiertelne porażenie prądem, poważne oparzenia lub pożar.

Zawsze odłączaj urządzenie od sieci przed jakąkolwiek pracą, używaj izolowanych narzędzi oraz środków ochrony osobistej (rękawice, okulary).

Przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac przestrzegaj poniższych zasad:

• nie dotykaj włączonego transformatora, wyjść ani nieosłoniętych przewodów,
• pracuj wyłącznie w suchym miejscu i miej pod ręką odpowiednią gaśnicę,
• nie używaj sprzętu w wilgotnych warunkach,
• usuń uzwojenie wtórne, jeśli nie jest potrzebne, aby ograniczyć przegrzewanie,
• stosuj bezpieczniki i przewody o odpowiednim przekroju,
• po zakończeniu pracy upewnij się, że wszystkie elementy są odłączone i rozładowane.

Budowa transformatora MOT

Typowy transformator z mikrofalówki ma następujące elementy:

• uzwojenie pierwotne (PRI) – 3–4 wyprowadzenia podłączane do 230 V AC, 50 Hz, rezystancja około 2 Ω;
• uzwojenie wtórne (SEC) – 2 wyprowadzenia + jedno połączone z rdzeniem (uziemione), generuje ok. 2 kV AC dla magnetronu;
• uzwojenie filtrujące (f) – niskonapięciowe, ok. 3 V/15 A, bywa obecne w niektórych modelach;
• rdzeń E–I – typowo o mocy 700–1700 W.

Wyprowadzenia: zazwyczaj występuje 6 przewodów – pierwotne do sieci, wtórne do magnetronu i kondensatora.

Krok po kroku – podstawowe podłączenie do 230 V (po usunięciu wtórnego)

Najczęstsze zastosowanie to zasilenie uzwojenia pierwotnego napięciem 230 V AC po wycięciu uzwojenia wtórnego (np. do zgrzewarki punktowej).

Nie podłączaj uzwojenia wtórnego bezpośrednio do 230 V – spali się.

1. Rozbiórka mikrofalówki

   Wykonaj bezpiecznie demontaż urządzenia:

   • odłącz mikrofalówkę od prądu,
   • zdejmij obudowę (zwykle śruby od spodu) i odłącz konektory transformatora,
   • odkręć transformator od podstawy.
2. Identyfikacja uzwojeń (użyj multimetru)

   Kieruj się poniższymi wskazówkami:

   • Pierwotne – niska rezystancja (1–4 Ω), 3–4 końce; najbliższe naklejce to zwykle wspólne N (neutralny), środkowe to L dla 220 V, dalsze dla 240 V;
   • Wtórne – wysoka rezystancja, grubsze przewody, jeden punkt przykręcony do rdzenia (uziemienie);
   • Rdzeń/izolacja – sprawdź ciągłość i brak przebicia do rdzenia.
3. Usunięcie uzwojenia wtórnego (zalecane dla bezpiecznej pracy przy 50 Hz)

   Postępuj ostrożnie podczas modyfikacji rdzenia:

   • wytnij lub wypal drut uzwojenia wtórnego (często aluminiowy, łatwy do usunięcia),
   • pozostaw niewielką szczelinę/otwór w oknie rdzenia – to zmniejszy indukcyjność i przegrzewanie,
   • oczyść rdzeń i zaizoluj końce uzwojenia pierwotnego taśmą elektroizolacyjną.
4. Podłączenie uzwojenia pierwotnego do 230 V

   Zanim wykonasz połączenia, pamiętaj o następujących zasadach:

   • jeśli używasz dwóch transformatorów, łącz uzwojenia pierwotne równolegle,
   • użyj przewodu sieciowego z wtyczką i bezpiecznikiem o wydajności min. 10 A,
   • dodaj balast szeregowy (np. żarówka 100–500 W) i/lub wymuszone chłodzenie – transformator szybko się nagrzewa (nawet 100°C+ po minucie).

   Orientacyjne przypisanie wyprowadzeń:

   Wyprowadzenie	Połączenie
   Wspólne (blisko naklejki)	Neutralny (N)
   Środkowe	Faza (L) dla 220 V
   Dalsze	Faza dla 240 V (opcjonalnie)

5. Testowanie

   Przeprowadź krótki test pracy:

   • podłącz przez przedłużacz z bezpiecznikiem do gniazda sieciowego,
   • uruchom na 1–2 sekundy – transformator zwykle buczy, a uzwojenie pierwotne się nagrzewa,
   • w zastosowaniach typu łuk/zgrzewarka podłącz elektrody do wyprowadzeń nowego uzwojenia wtórnego.

Zaawansowane podłączenia i porady

Jeśli masz doświadczenie i odpowiednie zabezpieczenia, rozważ poniższe rozwiązania:

• Zgrzewarka do ogniw – sterownik NY-D01 100 A + transformator 230/9 V; wtórne do elektrod, pierwotne z regulacją (autotransformator);
• Regulacja napięcia – zastosuj autotransformator (Variac) na pierwotnym lub powielacz Cockcrofta–Waltona na wtórnym;
• Softstart – użyj układu łagodnego rozruchu; możliwe włączenie przez kondensator szeregowy (ok. 100 nF) na start;
• Dwa transformatory – pierwotne łącz równolegle, wtórne szeregowo, aby uzyskać wyższe napięcie.

Problemy i rozwiązania

Poniżej szybka ściąga rozwiązań najczęstszych problemów:

Wskazówki

Przydatne informacje ułatwiające projektowanie i bezpieczną eksploatację:

• Moc – typowo 700–1700 W, prąd wtórny jest bardzo wysoki i wymaga solidnych połączeń;
• Schematy – szukaj hasła „schemat kuchenka mikrofalowa”, aby zobaczyć typowe połączenia;
• Alternatywy – do pracy na wyższych częstotliwościach lepiej sprawdzi się przetwornica niż MOT;
• Prawo – używaj wyłącznie do legalnych celów DIY i przestrzegaj lokalnych przepisów.

Instrukcja opiera się na typowych MOT – zawsze weryfikuj swój egzemplarz multimetrem i stosuj odpowiednie zabezpieczenia.