Co to jest wyzwalacz wzrostowy i do czego służy?
Wyzwalacz wzrostowy (shunt trip, SHT) to urządzenie elektryczne montowane w wyłącznikach różnicowoprądowych, kompaktowych lub powietrznych, służące do zdalnego lub automatycznego wyzwolenia (otwarcia) obwodu w przypadku awarii, np. przeciążenia, zwarcia lub sygnału z systemu przeciwpożarowego.
Podanie napięcia na cewkę wyzwalacza (zazwyczaj 230 V AC lub 24 V DC) powoduje jego natychmiastowe wyłączenie.
W produktach Legrand (np. seria DMX-SP, model 406278) i Eaton (np. seria iZMX lub INX) wyzwalacz wzrostowy instaluje się w rozdzielnicy głównej, podłączając go do zacisków sterujących wyłącznika (np. C1/C2 lub P1/P2). Zawsze sprawdź instrukcję konkretnego modelu.
Ogólne wskazówki bezpieczeństwa przed instalacją
W trakcie montażu pamiętaj o następujących zasadach:
- Prace tylko przez wykwalifikowanego elektryka – wyłącz napięcie w całej rozdzielnicy przed montażem i potwierdź brak napięcia testerem;
- Moment dokręcania – dokręcaj śruby zaciskowe z momentem 1–1,2 Nm (zgodnie z dokumentacją modelu);
- Napięcia znamionowe – typowo 230 V AC / 1 A (NO – normalnie otwarty styk bezpotencjałowy), maks. obciążenie: 230 V AC / 24 V DC / 1 A;
- Kompatybilność – pasuje do wyłączników kompaktowych i powietrznych (np. Schneider iMX+OF, TS ANIRO, Eaton iZMX, Legrand DMX-SP, Hager HW);
- Lokalne przepisy – w Polsce wymagany w instalacjach PV > 6,5 kWp lub systemach ppoż. (np. ROP, FRX);
- Testowanie – po podłączeniu sprawdź działanie impulsem napięcia 0,7–1,1 × Un.
Krok po kroku – podłączenie wyzwalacza wzrostowego (Legrand i Eaton)
Krok 1 – wybór i montaż wyzwalacza w rozdzielnicy
Wybierz i zamontuj moduł zgodnie z poniższymi wskazówkami:
- Dobór modułu – wybierz wyzwalacz zgodny z wyłącznikiem: Legrand (np. 406278 do ppoż.), Eaton (do iZMX/INX, prawy adapter na styki pomocnicze);
- Montaż na szynie DIN – zamontuj wyzwalacz na szynie DIN obok wyłącznika (pozycja TRIP – środkowa);
- Zaciski sterujące – podłącz do zacisków C1/C2 (faza–przycisk–neutralny) lub SHT (wyzwalacz wzrostowy).
Krok 2 – przygotowanie kabli i przepustów (dla ładowarek lub obudów, np. Kostal z Legrand/Eaton)
Przygotuj okablowanie i przepusty zgodnie z poniższymi wskazówkami:
- Prowadzenie przewodu – ułóż kabel sterujący min. 0,75 mm² od rozdzielnicy do urządzenia (np. ładowarki EV), unikając prowadzenia blisko czynnych przewodów;
- Wykonanie przepustu – w obudowie (ładowarka/rozdzielnica) wytnij odpowiedni przepust kablowy (tył, dół lub góra) właściwym narzędziem;
- Montaż dławnicy – zainstaluj dławnicę membranową dostosowaną do średnicy przewodu;
- Wprowadzenie przewodów – przebij membranę i wprowadź kable, zachowując promień gięcia zgodny z katalogiem przewodów.
Aby dobrać dławnicę do miejsca wprowadzenia przewodu, skorzystaj z poniższej tabeli:
| Lokalizacja przepustu | Typ dławnicy |
|---|---|
| Góra/dół | Z odciążką |
| Tył | Bez odciążki |
Krok 3 – podłączenie przewodów do wyzwalacza i wyłącznika
Wykonaj połączenia według schematu podstawowego:
- Podłącz fazę (L) do zacisku C1.
- Podłącz neutralny (N) lub wyjście przycisku sterującego do C2.
- Opcjonalnie podłącz zaciski 12/14 do sygnalizacji pozycji (a/b).
Dodatkowe wskazówki montażowe:
- Eaton iZMX – użyj prawego adaptera na wyzwalacz wzrostowy i styki pomocnicze;
- Legrand DMX-SP – montaż fabryczny z dwoma stykami pomocniczymi; podłącz do sprężyny naciągowej;
- Zasilanie cewki – podaj napięcie znamionowe 230 V AC na zaciski P1/P2 lub S1/S2 (impuls 1 s);
- Izolacja – zabezpiecz odsłonięte odcinki żył taśmą izolacyjną lub koszulką termokurczliwą.
Przykład schematu połączeń (iMX+OF, kompatybilne z Legrand/Eaton): Zaciski C1 — faza/przycisk — C2 (neutralny). Zaciski 12/14 — sygnalizacja pozycji wyłącznika.
Krok 4 – integracja z systemami dodatkowymi
Jeśli integrujesz układ z przyciskiem ppoż., napędem silnikowym lub układem podnapięciowym, zastosuj się do poniższych wskazówek:
- Sterowanie przyciskiem – włącz normalnie zamknięty styk NC w pętlę faza–przycisk–N (awaryjne wyzwolenie);
- Napęd silnikowy (opcjonalnie, Eaton) – P1/P2 zasilanie Ue; S1 (common), S2 (on), S4 (off); przełącznik ustaw na tryb Auto;
- Wyzwalacz podnapięciowy (UVT) – alternatywa – zwarcie D1/D2 powoduje otwarcie wyłącznika.
Krok 5 – testowanie i uruchomienie
Przetestuj układ zgodnie z poniższą procedurą:
- Włącz napięcie w rozdzielnicy.
- Podaj impuls napięcia na cewkę (np. z przycisku testowego) – wyłącznik powinien się wyzwolić (otworzyć).
- Sprawdź reset: wyłącznik resetuje się po zaniku sygnału sterującego.
- Symuluj awarię (np. ppoż.) i sprawdź współpracę z centralą ROP/FRX.
Błędy do uniknięcia – odwrotna polaryzacja, luźne połączenia, praca bez napięcia na układzie podnapięciowym.
Porady i typowe problemy
Skorzystaj z poniższych wskazówek eksploatacyjnych:
- Legrand 406278 – dedykowany do wyłączników ppoż.; sprawdź instrukcję Legrand dla dokładnego rozmieszczenia pinów;
- Eaton iZMX – obsługuje dwa zestawy styków pomocniczych wraz z wyzwalaczem wzrostowym;
- Wydajność cewki – układ działa w trybie impulsowym; zapewnij impuls co najmniej 0,1 s o poziomie 0,7–1,1 × Un;
- Diagnoza problemów – przy braku wyzwolenia sprawdź napięcie (multimetr), polaryzację oraz moment dokręcania zacisków;
- Konserwacja – wykonuj coroczny test działania, czyść i sprawdzaj stan styków oraz połączeń.
Ta instrukcja opiera się na dokumentacjach producentów – zawsze pobierz pełną instrukcję modelu z oficjalnej strony i w razie wątpliwości skonsultuj się z producentem (Legrand/Eaton).
