Przekaźnik bistabilny – szczegółowa instrukcja podłączenia krok po kroku
Przekaźnik bistabilny to urządzenie sterujące oświetleniem lub innymi odbiornikami, które zmienia stan styku po krótkim impulsie z przycisku monostabilnego i pamięta pozycję po zaniku sygnału. Działa w dwóch stabilnych stanach (włączony/wyłączony), nie wymaga stałego zasilania cewki, co oszczędza energię i umożliwia sterowanie z wielu miejsc.
Zasada działania
Cewka przekaźnika (zwykle zaciski A1/A2) reaguje na krótki impuls fazy L lub neutralnego N. Po impulsie styk wyjściowy (np. 11/12 lub 1/2) przełącza się i blokuje w nowej pozycji. Neutralny (N) musi być obecny zarówno przy module, jak i odbiorniku dla poprawnego działania – potencjał fazowy trafia do przycisków i zacisków sterujących.
Bezpieczeństwo i przygotowanie
Zawsze przed pracą wyłącz zasilanie obwodu i sprawdź brak napięcia miernikiem lub próbnikiem. Użyj narzędzi: śrubokręta, zaciskarki, multimetr, taśmy izolacyjnej. Przygotuj schemat z instrukcji producenta (układ zacisków różni się modelami, np. BIS-411, PBM-01). Dobierz przekaźnik do napięcia (230 V AC, 12/24 V DC) i obciążenia – przy dużych prądach rozruchowych (np. LED) dodaj stycznik.
Narzędzia i materiały
Przygotuj poniższe narzędzia i materiały:
- przewody o odpowiednim przekroju (1,5 mm² dla oświetlenia),
- zaciski WAGO lub śrubowe,
- etykiety na przewody,
- puszka 60 mm lub szyna DIN 35 mm.
Wybór typu i montaż
Przed podłączeniem zwróć uwagę na poniższe kwestie:
- Montaż – w puszce elektrycznej (np. podtynkowej) lub na szynie DIN w rozdzielnicy;
- Warianty sterowania – impuls na L (faza) lub N (neutralny) – sprawdź przełącznik w modelu. Przy wielu przyciskach łącz je równolegle i prowadź jeden przewód do cewki;
- DC vs AC – w DC (+/−) przestrzegaj polaryzacji; unikaj przycisków podświetlanych w niskonapięciowych modelach;
- Uwaga – PE (ochronny) podłącz bezpośrednio do odbiornika, N – poza przyciskiem.
Schematy podłączenia (przykładowe)
Oto uproszczone opisy schematów ze źródeł – zawsze sprawdź instrukcję konkretnego modelu:
Schemat 1: 230 V AC na szynie DIN (np. BIS-411i):
- zasilanie: L i N do zacisków L/N,
- cewka: przyciski równolegle między L a A1/A2 (impuls L),
- wyjście: styki 11/12 w szeregu z lampą (L do 11, 12 do lampy).
Schemat 2: 230 V w puszce (np. BIS-408):
Jak w schemacie 1, lecz moduł montowany w puszce podtynkowej – zwróć uwagę na miejsce i chłodzenie.
Schemat 3: z przyciskiem dzwonkowym (klasyczny):
- L do przycisku (1), impuls z przycisku (2) do A1,
- A2 do N (poza przyciskiem),
- fazę z lampy do 1, 2 do L lampy.
Porada – narysuj własny schemat: L/N (zasilanie), A1/A2 (cewka), styki wyjściowe (odbiornik). Ujednolicaj kolory przewodów (brązowy L, niebieski N, żółto-zielony PE).
Krok po kroku – podłączenie przekaźnika bistabilnego
- Wyłącz zasilanie i sprawdź brak napięcia próbnikiem na wszystkich przewodach.
- Zamontuj moduł w puszce (układaj przewody starannie) lub na szynie DIN. Oznacz zaciski, aby uniknąć pomyłek.
- Podłącz zasilanie: Faza L do zacisku L (lub + w DC). Neutralny N do zacisku N (lub − w DC). Przestrzegaj polaryzacji w DC.
- Podłącz sterowanie (cewka):
- przyciski monostabilne (lub dzwonki) połącz równolegle,
- jedna strona przycisków do L (faza wspólna),
- druga strona do A1 (A2 do N lub wg modelu); wybierz impuls L/N przełącznikiem.
- Podłącz odbiornik (np. lampę): Styki wyjściowe (np. 1/2 lub 11/12) włącz szeregowo z fazą lampy: L z instalacji do 1, 2 do brązowego przewodu lampy. Przewody N i PE podłącz bezpośrednio do lampy (poza przekaźnikiem).
- Sprawdź połączenia: Upewnij się, że zaciski są mocne i nie ma luźnych żył. Sprawdź ciągłość obwodu multimetrem (przy wyłączonym zasilaniu) i oznacz żyły etykietami.
- Włącz zasilanie i testuj: Naciśnij przycisk – styk powinien zmienić stan (włącz/wyłącz). Obserwuj obciążenie i temperaturę, przetestuj sterowanie z każdego przycisku.
Najważniejsze porady i wskazówki
Aby instalacja działała długo i bezpiecznie, pamiętaj o poniższych zasadach:
- przewody – dopasuj przekrój (min. 1,5 mm²), prowadź oddzielnie wiązki (zasilanie, sterowanie, wyjście), unikaj długich odcinków do cewki;
- wielokrotne sterowanie – łącz przyciski równolegle; jeden przewód do A1/A2 upraszcza instalację;
- problemy z LED – wybierz model z tłumikiem lub dołóż stycznik, aby uniknąć brzęczenia i migania;
- błędy do uniknięcia – brak N przy module/odbiorniku, zły impuls (L vs N), ignorowanie instrukcji producenta; zawsze testuj przed zasłonięciem puszki;
- rozbudowa – dodanie kolejnych przycisków równolegle nie wymaga zmian w okablowaniu;
- normy – instaluj zgodnie z PN-EN 60669 i zasadami BHP; w razie wątpliwości skonsultuj elektryka.
