Naczynie wyrównawcze otwarte w układzie otwartym – szczegółowa instrukcja podłączenia
Naczynie wyrównawcze otwarte (wzbiorcze) w układzie otwartym C.O. montuje się w najwyższym punkcie instalacji, aby kompensować rozszerzalność termiczną wody, zabezpieczać przed przegrzaniem i zapewniać kontakt z atmosferą. Najczęściej włącza się je w zasilanie kotła (dopuszczalnie na powrocie lub przed pompą), z bezpośrednim połączeniem rurą bez jakichkolwiek zaworów odcinających na obiegu głównym.
Potrzebne narzędzia i materiały
Przygotuj następujące narzędzia i materiały:
- naczynie wzbiorcze – o pojemności min. 4% objętości układu grzewczego (wg normy PN-91/B-02413);
- rury miedziane lub stalowe – o średnicy dopasowanej do instalacji i wymaganych przepływów;
- uszczelnienia i mocowania – uszczelki gumowe, kołki rozporowe Ø12 do betonu i elementy montażowe;
- narzędzia montażowe – klucze płaskie lub nastawne, poziomica oraz izolacja termiczna (np. otuliny);
- armatura uzupełniająca – zawór dopuszczający wodę do instalacji oraz manometr (opcjonalnie do kontroli).
Wskazówka: dobierz pojemność naczynia do ciśnienia roboczego i objętości instalacji – zwykle 10–35 l dla typowych domów jednorodzinnych. Instaluj wyłącznie w miejscu powyżej 0°C, chronionym przed zamarzaniem.
Krok po kroku – montaż i podłączenie
Postępuj według poniższych kroków:
-
Wyłącz instalację i przygotuj miejsce. Odłącz zasilanie kotła i opróżnij układ z wody. Wyznacz najwyższy punkt instalacji C.O. (np. na poddaszu), gdzie temperatura nie spada poniżej 0°C. Zapewnij łatwy dostęp do odpowietrzania i opróżniania.
-
Przymocuj naczynie do ściany. Użyj kołków rozporowych Ø12 i poziomicy. Naczynie powinno być stabilne, z otworem przelewowo-odpowietrzającym na górze (nie zakrywaj go).
-
Podłącz rurę doprowadzającą. Poprowadź rurę bezpośrednio z najwyższego punktu zasilania kotła (bez zaworów na obiegu) do dolnej części naczynia. Zastosuj uszczelki gumowe. Unikaj przewężeń, syfonów powietrznych i spadków – prowadź rurę ze stałym wznoszeniem, aby powietrze swobodnie trafiało do naczynia.
-
Zamontuj elementy dodatkowe:
- rura bezpieczeństwa – wyprowadzona z górnej części naczynia/przelewu, bez jakiejkolwiek armatury odcinającej lub regulacyjnej;
- zawór dopuszczający – na przewodzie do okresowego uzupełniania wody w układzie;
- izolacja – otuliny termiczne na rurze i naczyniu, jako ochrona przed zamarznięciem.
-
Sprawdź i uruchom. Wypełnij układ wodą, otwórz zawór dopuszczający i odpowietrz instalację. Skontroluj szczelność połączeń i swobodny przepływ powietrza do naczynia. W eksploatacji regularnie kontroluj poziom wody i w razie potrzeby uzupełniaj.
Schemat ideowy podłączenia w układzie otwartym
Poniższy schemat prezentuje podstawowy przebieg połączeń w instalacji otwartej:
[Naczynie otwarte] ← (rura zasilająca z kotła – ciągłe wznoszenie)
↑ najwyższy punkt instalacji
Kocioł ── Zasilanie ──► [Grzejniki / Podłogówka] ──► Powrót ──► Kocioł
Na głównej pętli nie stosuje się zaworów odcinających – połączenie z naczyniem musi być drożne w każdych warunkach.
Prowadź przewód do naczynia ze stałym wznoszeniem, a samo naczynie umieszczaj w najwyższym punkcie instalacji.
Najważniejsze porady i wskazówki
Zwróć uwagę na kluczowe zasady montażu i eksploatacji:
- miejsce podłączenia – preferencyjnie na zasilaniu kotła (najbezpieczniej), dopuszczalnie na powrocie lub przed/za pompą; nigdy nie zamykaj obiegu zaworami;
- bezpieczeństwo – montaż wykonuje wyłącznie uprawniony instalator; układ otwarty jest prostszy i tańszy, lecz wymaga bieżącej kontroli poziomu wody;
- błędy do uniknięcia – brak izolacji (ryzyko zamarznięcia), tworzenie syfonów powietrznych, zbyt mała pojemność naczynia względem objętości układu;
- konserwacja – regularnie sprawdzaj stan połączeń, odpowietrzaj grzejniki i uzupełniaj wodę; minimalną pojemność określa norma PN-91/B-02413;
- zalety układu otwartego – grawitacyjne zabezpieczenie przed wzrostem ciśnienia, brak elementów ciśnieniowych (zawór bezpieczeństwa nie jest wymagany).
