Zawór termostatyczny ATV – szczegółowa instrukcja montażu krok po kroku
Zawór termostatyczny ATV (np. modele AFRISO ATV 333, 334) to urządzenie do instalacji C.O., które chroni kocioł przed niską temperaturą powrotu (kondensacją i korozją) poprzez mieszanie gorącej wody lub rozdział strumienia zasilającego.
Montaż wykonuj wyłącznie zgodnie ze schematem hydraulicznym producenta – uproszczony rysunek na tabliczce zaworu nie zastępuje instrukcji i nie odzwierciedla pełnej logiki przepływu medium.
Uwaga: przed rozpoczęciem prac wyłącz zasilanie kotła, zakręć zawory odcinające i opróżnij układ. Stosuj pastę/taśmę teflonową na gwintach oraz odpowiednie klucze hydrauliczne (dwie nastawne „żaby”). Zawór można montować w dowolnej pozycji, ale zawsze przestrzegaj kierunku przepływu zaznaczonego strzałkami na zaworze i filtrze magnetycznym.
Krok 1 – wybierz miejsce montażu i schemat hydrauliczny
Wybierz wariant montażu odpowiedni do funkcji, jaką ma pełnić zawór:
- do ochrony powrotu kotła (mieszanie) – montaż na przewodzie powrotnym do źródła ciepła; przyłącza: „AB” – powrót z instalacji, „B” – krótki obieg do kotła, „A” – z bufora; stosuj Rys. 1a lub schematy A/B (Rys. 3);
- do rozdzielania strumienia zasilającego – montaż na przewodzie zasilającym instalację zgodnie z Rys. 2b lub schematem C (Rys. 3);
- optymalne miejsce – rura powrotna z instalacji przed pompą obiegu kotłowego (pętla kotłowa); w instalacjach z pompą ciepła – w celu obniżenia temperatury powrotu;
- wskazówka montażowa – w układach otwartych z trzema pompami (C.O., C.W.U., kotłowa) montuj przed sprzęgłem/pompą C.W.U., sprawdzając kierunek przepływu na korpusie zaworu.
Krok 2 – przygotuj narzędzia i materiały
Przygotuj następujące narzędzia i materiały:
- klucze hydrauliczne (dwie nastawne „żaby”),
- ścisk do precyzyjnego dociągania połączeń,
- pasta uszczelniająca lub taśma teflonowa do gwintów,
- klucz do nakrętki zaworu.
Przygotowanie instalacji: zamknij zawory odcinające przed przyłączami i opróżnij układ z wody.
Porada: nakładaj pastę równomiernie na gwinty – uszczelnienie doszczelnia się podczas dokręcania; w razie potrzeby dołóż niewielką ilość z tubki.
Krok 3 – zamontuj zawór mechanicznie
Wykonaj kolejno następujące czynności montażowe:
- Wkręć korpus zaworu w zaplanowane miejsce (np. w trójnik lub odcinek T-rurki).
- Dokręcaj równomiernie dwoma kluczami, stabilizując przeciwległy element, aby uniknąć przekręcenia gwintów.
- Podłącz przewody zgodnie z przyporządkowaniem króćców.
Przypisanie króćców zaworu w schemacie mieszania (ochrona powrotu):
| Przyłącze | Funkcja |
|---|---|
| AB | powrót z instalacji do kotła |
| A | dopływ z bufora (gorąca woda) |
| B | krótki obieg bezpośrednio do kotła |
W wersjach z uszczelnieniami TP sprawdź poprawność poprowadzenia przewodów i elementów dodatkowych zgodnie z instrukcją producenta.
Dokręcaj elementy specjalne (np. śrubunki, wkładki z pinami) pewnie, ale z wyczuciem – w razie potrzeby użyj ścisku dla stabilizacji połączenia.
Wskazówka: zalecany jest montaż filtra magnetycznego na zasilaniu lub powrocie z zachowaniem kierunku przepływu. Przed zalaniem instalacji wykonaj próbę szczelności.
Krok 4 – ustaw temperaturę i przetestuj
Ustaw temperaturę znamionową na wkładce termostatycznej (np. 60°C dla kotła stałopalnego), następnie otwórz zawory odcinające i napełnij układ wodą, odpowietrzając obiegi.
Zasada działania zaworu w układzie z kotłem stałopalnym (4 etapy):
- Start: przepływ przez „B” (krótki obieg kotłowy) w celu szybkiego dogrzania powrotu.
- Gdy temperatura powrotu jest o ok. 5°C poniżej nastawy: zawór zaczyna otwierać „A” (mieszanie z buforem, wygrzewanie powrotu).
- Po osiągnięciu nastawy (np. 60°C): ruch głównie w torze „A–AB” (stabilizacja temperatury powrotu).
- Gdy temperatura powrotu rośnie ~5°C powyżej nastawy: „B” zostaje niemal odcięte, a większa część strumienia kierowana jest do bufora.
W instalacji z pompą ciepła zawór może pracować w trybie mieszania (otwarte „A” i „B”), aby obniżyć temperaturę powrotu i poprawić sprawność źródła.
Krok 5 – wymiana wkładek (bez demontażu zaworu)
Aby wymienić wkładkę termostatyczną bez demontażu korpusu, postępuj tak:
- Zamknij zawory odcinające po obu stronach zaworu.
- Odkręć nakrętkę (Rys. 1/5) i wyjmij elementy: wkładkę, sprężyny dociskowe, o-ring oraz element mieszający.
- Włóż nowe elementy w tej samej kolejności i dokręć nakrętkę.
- Otwórz zawory, napełnij odcinek i sprawdź szczelność.
Wymienialne elementy zaworu:
- korpus,
- element mieszający,
- sprężyny dociskowe,
- o-ring,
- wkładka termostatyczna.
Najważniejsze porady i wskazówki
Aby uniknąć usterek i zapewnić bezawaryjną pracę, pamiętaj o poniższych zasadach:
- błędy do uniknięcia – nieprawidłowy schemat podłączenia (sprawdź Rys. 1a/2b, 3), pomylony kierunek przepływu, brak lub zbyt mało uszczelnienia na gwintach, nadmierne siły przy dokręcaniu;
- narzędzia – stosuj dwie nastawne „żaby” do kontrującego dokręcania oraz ścisk dla precyzyjnego doszczelnienia;
- bezpieczeństwo – wyłącz kocioł przed pracami, używaj rękawic i okularów; w układach z pompami montuj zawór przed grupą bezpieczeństwa;
- serwis – zawór jest bezobsługowy, ale filtr magnetyczny czyść regularnie, zwłaszcza po rozruchu instalacji;
- materiały referencyjne – pomocne są materiały wideo z montażu (np. Afriso ATV 334) demonstrujące ochronę powrotu.
