Jak podłączyć presostat do kompresora 3-fazowego – szczegółowa instrukcja krok po kroku
Podłączenie presostatu (wyłącznika ciśnieniowego) do kompresora 3‑fazowego wymaga skrzynki sterowniczej ze stycznikiem (zaciski A1–A2 dla cewki, L1–L3/T1–T3 dla toru mocy) oraz termika (zabezpieczenie przeciążeniowe).
Presostat steruje cewką stycznika: przy niskim ciśnieniu włącza silnik, a przy wysokim – wyłącza, a termik chroni silnik przed przeciążeniem. W typowym układzie 3×400 V AC presostat łączy fazę L1 z A1 cewki, a A2 wraca przez styk termika do fazy L3; zasilanie 3‑fazowe trafia na L1–L3 stycznika, a wyjście na T1–T3 do silnika.
Potrzebne narzędzia i materiały
Przygotuj poniższe narzędzia i materiały, aby sprawnie wykonać montaż:
- klucze płaskie i śrubokręty (do puszki sterującej i presostatu),
- zaciskarki, lutownica lub końcówki tulejkowe do przewodów (np. 1,5–2,5 mm²),
- przewody: 3‑fazowe (L1, L2, L3), neutralny (jeśli wymagany przez układ sterowania), zielono‑żółty (uziemienie),
- taśma izolacyjna, próbówka, multimetr,
- taśma teflonowa lub nić uszczelniająca do gwintu presostatu.
Uwaga bezpieczeństwa
Wyłącz zasilanie główne i zabezpiecz je przed przypadkowym włączeniem. Pracuj w suchym miejscu i stosuj odzież ochronną oraz rękawice izolacyjne. Sprawdź zgodność: napięcie cewki stycznika (np. 400 V międzyfazowo lub 230 V z N) oraz moc/prąd znamionowy silnika z zakresem termika. Zawsze przetestuj kierunek obrotów silnika (zgodnie ze strzałką na obudowie).
Krok 1 – montaż mechaniczny presostatu
Zamontuj presostat zgodnie z poniższą procedurą:
- Zlokalizuj gwintowany otwór na butli kompresora (najczęściej 1/4″ lub 1/8″).
- Uszczelnij gwint taśmą teflonową (3–5 zwojów) lub nicią uszczelniającą, aby zapobiec wyciekom.
- Wkręć presostat ręcznie, następnie dokręć kluczem (moment orientacyjny 20–30 Nm – nie przekręcaj).
- Podłącz zawór odprężający (unloader) do małego króćca presostatu – otwiera się przy wyłączeniu, zmniejszając obciążenie rozruchowe.
- Podłącz manometr i zawór bezpieczeństwa do właściwych portów presostatu zgodnie z oznaczeniami.
Krok 2 – przygotowanie przewodów i uziemienie
Przygotuj okablowanie oraz wykonaj prawidłowe połączenia ochronne:
- Przytnij przewody z zapasem 10–20 cm. Odrób końcówki (ok. 10 mm) i zaciśnij tulejki lub polutuj.
- Podłącz uziemienie (PE) – zielono‑żółty przewód przykręć do punktu masowego w metalowej puszce sterującej (śruba M5–M6) oraz połącz z masą silnika, presostatu, obudowy i butli.
- Stosuj standardowe kolory (UE): brązowy/czarny/szary – L1–L3, niebieski – N (jeśli układ sterowania go wymaga), zielono‑żółty – PE.
Krok 3 – schemat elektryczny i podłączenie w skrzynce sterującej
Otwórz puszkę sterującą kompresora. Poniżej znajdziesz typowy podział zacisków stycznika i termika oraz sposób ich okablowania:
| Zacisk stycznika/termika | Podłączenie z presostatu/zasilania | Opis |
|---|---|---|
| L1 (wejście zasilania) | wejście fazy + przewód do presostatu (np. faza L1 do styku wejściowego presostatu) | faza wejściowa, steruje A1 przez presostat |
| L2, L3 | pozostałe fazy zasilania | przechodzą przez styki główne do silnika |
| A1 (cewka) | wyjście z presostatu | sterowanie cewką – załącza stycznik przy niskim ciśnieniu |
| A2 (cewka) | powrót przez styk termika do L3 | termik rozłącza obwód cewki przy przeciążeniu |
| T1, T2, T3 (wyjście) | przewody do silnika 3‑fazowego | tor mocy – zachowaj właściwą kolejność faz |
| N (jeśli wymagany) | niebieski przewód | neutralny w układach z cewką 230 V AC |
| PE (uziemienie) | zielono‑żółty | połączenie ochronne wszystkich metalowych części |
Następnie wykonaj połączenia w skrzynce sterującej w podanej kolejności:
- Zasilanie – wprowadź przewód 3‑fazowy do stycznika: L1–L3 na wejścia L1–L3, N (jeśli stosowany) na szynę N, PE na listwę ochronną.
- Presostat – połącz fazę L1 z wejściem presostatu, a jego wyjście z A1 stycznika; w modelach wielostykowych (np. Condor MDR) stosuj odpowiednie zaciski (np. 11–12, 13–14) zgodnie z dokumentacją producenta.
- Termik – ustaw na prąd znamionowy silnika (np. 10 A) i włącz jego styk pomocniczy w tor A2 cewki (powrót do L3), aby rozłączał cewkę przy przeciążeniu.
- Wyjście do silnika – połącz T1–T3 stycznika z zaciskami silnika, zachowując kolejność faz (sprawdź tabliczkę znamionową/mostki U‑V‑W).
Uproszczony schemat połączeń wygląda następująco:
Zasilanie 3×400 V AC:
L1 ── Presostat ── A1 (cewka)
L2 ── Stycznik ── T2 (silnik)
L3 ── Termik ── A2 (cewka) | L3 ── Stycznik ── T3 (silnik)
Uziemienie: PE do obudowy, silnika, presostatu, szyny PE.
Zasada działania: presostat zamyka obwód L1–A1 → cewka stycznika załącza tor mocy; termik rozłącza A2 przy przeciążeniu/zaniku fazy.
Krok 4 – konfiguracja presostatu
Ustaw parametry presostatu i przygotuj układ do pracy:
- Skonfiguruj ciśnienie załączenia (np. 6 bar) i wyłączenia (np. 8 bar) zgodnie z instrukcją producenta i dopuszczalnym ciśnieniem roboczym butli.
- Ustaw przycisk ręczny w pozycji wyłączenia (OFF).
- Zamknij puszkę sterowniczą i podłącz wtyczkę zasilającą.
Krok 5 – testowanie i uruchomienie
Wykonaj kontrolę połączeń oraz test pracy kompresora:
- Sprawdź połączenia multimetrem: ciągłość toru L1–A1 przez presostat (gdy ciśnienie niskie), brak zwarć do PE.
- Test kierunku obrotów – krótkie uruchomienie (0,5–1 s). Jeśli kierunek niezgodny ze strzałką, zamień miejscami dowolne dwie fazy na styczniku.
- Uruchom kompresor: presostat włączy silnik przy niskim ciśnieniu i wyłączy przy osiągnięciu progu. Monitoruj termik oraz temperaturę pracy.
- Sprawdź szczelność układu – po napełnieniu butli nasłuchuj wycieków i obserwuj manometr (spadki ciśnienia).
Najważniejsze porady i wskazówki
Aby uniknąć typowych problemów i zwiększyć niezawodność układu, pamiętaj o poniższych zasadach:
- błędy montażowe – odwrotny kierunek obrotów (zamień fazy), nieszczelne gwinty (użyj właściwego uszczelnienia), zbyt wysoki/próg ciśnienia (przeciążenie silnika);
- konserwacja – co 3 miesiące kontroluj styki i połączenia, czyść presostat i smaruj zawór odprężający, a elementy eksploatacyjne wymieniaj co ok. 5 lat;
- modele fabryczne (np. Maktek Sky 100) – korzystaj z oryginalnej skrzynki sterowniczej z przygotowanymi zaciskami, co ułatwia i przyspiesza montaż;
- ostrzeżenia – nie przekraczaj maksymalnego ciśnienia butli bez sprawnego zaworu bezpieczeństwa; dla silników >5 kW skonsultuj układ z elektrykiem z uprawnieniami; w instalacjach 3‑fazowych nie uruchamiaj silnika na 1 fazie;
- presostat 1‑fazowy – można użyć jedynie do sterowania cewką (przez przekaźnik/stycznik); do bezpośredniego toru mocy 3‑fazowego stosuj presostat/stycznik dedykowany.
Po prawidłowym podłączeniu kompresor będzie działał automatycznie i bezpiecznie, utrzymując zadane ciśnienie bez nadzoru. W razie wątpliwości skonsultuj projekt i wykonanie z wykwalifikowanym elektrykiem.
