Jak podłączyć termik do silnika trójfazowego, stycznika?

Podłączenie wyłącznika termicznego (termika) do silnika trójfazowego i stycznika – szczegółowa instrukcja krok po kroku

Wyłącznik termiczny (termik) to kluczowe zabezpieczenie silnika trójfazowego przed przeciążeniem oraz skutkami zaniku fazy; zabezpieczenie zwarciowe realizuje osobny wyłącznik silnikowy (MPCB) lub bezpieczniki. Termik włącza się szeregowo w obwodzie mocy za stycznikiem (między stycznikiem a silnikiem), aby przerwać zasilanie przy przekroczeniu prądu znamionowego. Poniższa instrukcja obejmuje pełne podłączenie w typowym układzie z silnikiem trójfazowym (np. w gwiazdę lub trójkąt), stycznikiem i termikiem, z naciskiem na bezpieczeństwo, pomiary i praktyczne wskazówki. Zakładamy standardowy silnik indukcyjny trójfazowy (np. 1,1 kW) i termik bimetaliczny.

1. Przygotowanie i identyfikacja elementów

Przed rozpoczęciem prac przygotuj wyposażenie i sprawdź kluczowe parametry oraz oznaczenia przewodów:

• zbierz narzędzia i materiały – multimetr, miernik cęgowy, tester kolejności faz, śrubokręty izolowane, klucz dynamometryczny, taśma izolacyjna, schemat z tabliczki znamionowej; dobierz termik na 1,0–1,1 × In silnika (np. In = 2,5 A → 2,5–2,8 A), stycznik adekwatny do prądu i kategorii AC-3, przewody L1/L2/L3 oraz przewód ochronny PE;
• identyfikuj przewody silnika – U1/V1/W1 (początki uzwojeń), U2/V2/W2 (końce); dla 6 wyprowadzeń: połączenie gwiazda (U2–V2–W2 razem) lub trójkąt (U1–V2, V1–W2, W1–U2); kolory: brązowy/czarny/szary – fazowe, niebieski – N (jeśli występuje), zielono‑żółty – PE;
• sprawdź parametry – prąd znamionowy (In), napięcie (np. 400 V), cos φ; ustaw termik na In silnika (w strefach Ex zalecane 1,0 × In);
• wskazówka – jeśli silnik ma czujniki PTC, podłącz je do dedykowanego przekaźnika (np. LT3SA00M/3RR22) sterującego cewką stycznika – zapewnia to szybszą i dokładniejszą ochronę termiczną.

Bezpieczeństwo – wyłącz zasilanie główne, zastosuj blokadę LOTO (kłódka + tabliczka „Nie włączać!”), potwierdź brak napięcia (0 V) pomiarem.

2. Montaż wyłącznika termicznego (termika)

Wykonaj montaż i nastawy termika zgodnie z poniższymi wskazówkami:

• montaż mechaniczny – termik zamontuj na szynie DIN w rozdzielnicy, jako człon trójbiegunowy w torach L1/L2/L3; zwykle łączy się go bezpośrednio z wyjściem stycznika (adapter/styki T1/T2/T3 stycznika do wejść 1/3/5 termika);
• ustawienia termika – zalecane wartości i opcje prezentuje tabela poniżej;
• sygnalizacja i integracja – wykorzystaj styki pomocnicze termika (95–96 NC, 97–98 NO) do sterowania cewką stycznika i/lub lampką alarmową, aby po zadziałaniu termika układ nie uruchomił się samoczynnie.

Zalecane ustawienia i uwagi konfiguracyjne:

3. Schemat podłączenia – obwód mocy (fazowy)

Podłącz w kolejności: zasilanie → stycznik → termik → silnik. Poniżej poglądowy schemat połączeń:

Zasilanie (L1, L2, L3, PE)
→ [Stycznik] (wejścia: L1/L2/L3; wyjścia: T1/T2/T3; cewka: A1/A2)
→ [Termik] (wejścia: 1, 3, 5; wyjścia: 2, 4, 6)
→ [Silnik] (2 → U1, 4 → V1, 6 → W1; U2/V2/W2 połącz w gwiazdę lub trójkąt; PE do obudowy)

Wykonaj połączenia krok po kroku:

1. Podłącz zasilanie do stycznika: L1 → L1, L2 → L2, L3 → L3;
2. Wyjścia stycznika do wejść termika: T1 → 1, T2 → 3, T3 → 5;
3. Wyjścia termika do silnika: 2 → U1, 4 → V1, 6 → W1; połącz końce uzwojeń zgodnie z wybraną konfiguracją (gwiazda/trójkąt);
4. Podłącz przewód ochronny: PE od źródła do obudowy silnika i szafy;
5. Jeśli po uruchomieniu kierunek obrotów jest nieprawidłowy, zamień miejscami dwie fazy (np. L1 z L3).

Dokręć zaciski momentem 1,5–2 Nm, a izolację przewodów i uzwojeń potwierdź pomiarem (> 1 MΩ).

4. Podłączenie sterowania stycznikiem (obwód pomocniczy)

Cewkę stycznika (A1/A2) zasil z odpowiedniego napięcia sterowania (np. 230 V AC lub 24 V DC) przez obwód START/STOP z samopodtrzymaniem. Styk NC termika (95–96) włącz szeregowo z obwodem cewki, aby przy zadziałaniu przerwać sterowanie.

Przykładowy obwód sterowania z samopodtrzymaniem:

Faza sterowania → Przycisk STOP (NC) → Styk NC termika (95-96) → Przycisk START (NO) → A1 (cewka stycznika)
Równolegle do START: styk NO stycznika (13-14) → A1
A2 → N/0 V

5. Testy i uruchomienie

Przed uruchomieniem wykonaj poniższe pomiary i kontrole:

1. Sprawdź ciągłość przewodów oraz porównaj rezystancję uzwojeń – wartości powinny być zbliżone dla wszystkich faz;
2. Zmierz rezystancję izolacji (megger 500 V) pomiędzy uzwojeniami a PE;
3. Zweryfikuj kolejność faz testerem – poprawny kierunek obrotów uzyskasz przez właściwe uszeregowanie L1/L2/L3.

Uruchom układ: włącz zasilanie, naciśnij START, monitoruj prąd miernikiem cęgowym i temperaturę (np. kamerą termowizyjną) podczas rozruchu i pracy pod obciążeniem.

Przetestuj działanie termika – ustaw niższą wartość Ir lub dociąż silnik i potwierdź, że po czasie odpowiednim dla klasy wyzwolenia termik rozłączy obwód; reset wykonaj ręcznie po usunięciu przyczyny.

Najważniejsze porady i wskazówki

Poniższe praktyczne wskazówki pomogą uniknąć typowych błędów i zwiększą niezawodność układu:

• błędy do uniknięcia – błędna nastawa termika (używaj In z tabliczki, nie szacuj), brak ciągłości PE (ryzyko porażenia), brak dobezpieczenia zwarciowego przed stycznikiem i termikiem, brak nadzoru zaniku fazy – rozważ przekaźnik kontroli faz;
• dla PTC w silniku – podłącz do przekaźnika temperatury (np. 3RR22) i rozłączaj cewkę stycznika – to lepsza ochrona niż sam termik bimetaliczny;
• przeglądy – co 6 miesięcy kontroluj temperaturę, wibracje, stan izolacji, dokręcenie zacisków; dla dużych silników rozważ softstart lub przemiennik częstotliwości;
• normy – PN-EN 60947-4-1 (styczniki i rozruszniki), PN-EN 60947-2 (wyłączniki mocy), PN-EN 60204-1 (bezpieczeństwo instalacji maszyn);
• bezpieczeństwo priorytetem – zawsze wyłączaj i zabezpieczaj zasilanie przed pracą, stosuj procedury BHP i LOTO; błędne podłączenie grozi uszkodzeniem silnika i utratą gwarancji.