Włącznik schodowy – jak podłączyć: schematy dla pojedynczego i podwójnego, Ospel, Simon 10, Simon 54, Polmark
Włącznik schodowy (zwany też łącznikiem schodowym lub klatkowym) umożliwia sterowanie jednym źródłem światła z dwóch miejsc, np. na różnych kondygnacjach.
Do prawidłowego podłączenia potrzebujesz przewodu fazowego L (brązowy/czarny), dwóch przewodów korespondencyjnych (np. czarny i szary) oraz przewodów N (neutralny, niebieski) i PE (ochronny, żółto‑zielony) do lampy. Modele marek Ospel, Simon 10, Simon 54 i Polmark mają standardowe zaciski: L (wejście wspólne), oraz styki przełączalne 1 i 2 dla przewodów korespondencyjnych.
Uwaga bezpieczeństwa – przed montażem bezwzględnie wyłącz zasilanie w rozdzielnicy i upewnij się miernikiem, który przewód jest fazowy.
Pracuj w rękawicach izolacyjnych, a w starych instalacjach bez czytelnych kolorów zawsze wykonaj pomiar żył. Zawsze stosuj przewody o przekroju minimum 1,5 mm².
Schemat podłączenia pojedynczego włącznika schodowego (dwa włączniki, jedna lampa)
W tym wariancie do pierwszego włącznika dochodzi faza L z rozdzielnicy oraz wychodzą z niego dwa przewody korespondencyjne do drugiego włącznika; z drugiego włącznika wychodzi faza do lampy.
Krok po kroku:
- Przygotuj puszki – zamontuj dwie puszki podtynkowe Ø60 mm: puszka 1 bliżej rozdzielnicy (z zasilaniem L), puszka 2 bliżej lampy;
- Podłącz w puszce 1 (pierwszy włącznik) – wprowadź przewód fazowy L z rozdzielnicy do zacisku L włącznika; z zacisków 1 i 2 wyprowadź dwa przewody korespondencyjne do puszki 2;
- Podłącz w puszce 2 (drugi włącznik) – podłącz dwa przewody korespondencyjne do zacisków 1 i 2; z zacisku L wyprowadź fazę do lampy;
- Podłącz lampę – fazę L z drugiego włącznika podłącz do zacisku lampy; przewody N i PE poprowadź z rozdzielnicy (lub przez złączki w puszkach) bezpośrednio do lampy;
- Montaż i test – osadź mechanizmy w puszkach, zamocuj ramki, włącz zasilanie i sprawdź działanie z obu miejsc.
Najważniejsze połączenia w układzie pojedynczym przedstawia poniższa tabela:
| Od | Do | Przewód (kolor przykładowy) | Zacisk |
|---|---|---|---|
| Rozdzielnica | Włącznik 1 | L (brązowy/czarny) | L (wejście) |
| Włącznik 1 | Włącznik 2 | korespondencyjny 1 (czarny) | 1 → 1 |
| Włącznik 1 | Włącznik 2 | korespondencyjny 2 (szary) | 2 → 2 |
| Włącznik 2 | Lampa | L do lampy (brązowy/czarny) | L (wyjście) |
| Rozdzielnica | Lampa | N (niebieski), PE (żółto‑zielony) | listwa N/PE lub złączki |
Schemat podłączenia podwójnego włącznika schodowego (dwa obwody, np. dwie lampy)
Podwójny włącznik schodowy ma 6 zacisków: dwa wejścia L (dla dwóch obwodów) i cztery zaciski korespondencyjne.
Potrzebujesz dwóch niezależnych faz L1 i L2 do pierwszego włącznika, czterech przewodów korespondencyjnych pomiędzy włącznikami oraz dwóch przewodów fazowych wychodzących z drugiego włącznika do dwóch lamp.
Krok po kroku:
- Przygotuj puszki i okablowanie – jak w wariancie pojedynczym, lecz pomiędzy puszkami poprowadź cztery przewody korespondencyjne (w sumie min. 6 żył: L1, L2, 1a, 1b, 2a, 2b);
- Podłącz w puszce 1 (pierwszy podwójny włącznik) – doprowadź przewody L1 i L2 z rozdzielnicy do zacisków L1 i L2; z czterech zacisków korespondencyjnych wyprowadź dwie pary przewodów (np. 1a/1b dla obwodu 1 oraz 2a/2b dla obwodu 2) do puszki 2;
- Podłącz w puszce 2 (drugi podwójny włącznik) – podłącz przewody korespondencyjne parami do odpowiadających im zacisków (1a → 1a, 1b → 1b, 2a → 2a, 2b → 2b); z zacisków L1 i L2 wyprowadź fazy do dwóch niezależnych lamp;
- Podłącz lampy – przewody L1 i L2 do odpowiednich lamp; przewody N i PE jak w wariancie pojedynczym;
- Montaż i test – zamontuj osprzęt i sprawdź niezależne działanie obu obwodów z obu miejsc.
Najważniejsze połączenia w układzie podwójnym przedstawia poniższa tabela:
| Obwód | Od | Do | Przewód | Zacisk |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Rozdzielnica | Podwójny włącznik 1 | L1 | L1 (wejście) |
| 1 | Podwójny włącznik 1 | Podwójny włącznik 2 | korespondencyjne 1a, 1b | 1a → 1a, 1b → 1b |
| 1 | Podwójny włącznik 2 | Lampa 1 | L1 do lampy | L1 (wyjście) |
| 2 | Rozdzielnica | Podwójny włącznik 1 | L2 | L2 (wejście) |
| 2 | Podwójny włącznik 1 | Podwójny włącznik 2 | korespondencyjne 2a, 2b | 2a → 2a, 2b → 2b |
| 2 | Podwójny włącznik 2 | Lampa 2 | L2 do lampy | L2 (wyjście) |
| oba | Rozdzielnica | Lampy | N (niebieski), PE (żółto‑zielony) | listwa N/PE lub złączki |
Porady i wskazówki dla konkretnych serii
Poniższe wskazówki pomogą szybciej zidentyfikować zaciski i uniknąć błędów podczas montażu:
- Ospel (np. Sonata) – zaciski bezśrubowe ułatwiają szybki montaż; podwójne mechanizmy mają niezależne sekcje dla obu obwodów;
- Simon 10/Simon 54 – w Simon 54 schemat na odwrocie mechanizmu wskazuje cztery zaciski korespondencyjne po prawej; do starych puszek w Simon 10 zastosuj ramki natynkowe; podświetlenie klawisza nie zmienia sposobu podłączenia;
- Polmark (np. Milano) – standardowe oznaczenia L, 1, 2; sposób połączeń zgodny z typowym układem schodowym;
- rozszerzenia instalacji – dla sterowania z więcej niż dwóch miejsc dodaj łączniki krzyżowe między schodowymi (prowadź cztery przewody korespondencyjne z każdej strony);
- błędy do uniknięcia – nie mieszaj kolorystyki żył (korespondencyjne ≠ N/PE); sprawdź ciągłość przewodów multimetrem; w starych instalacjach przycinaj żyły do jednakowej długości, by ułatwić montaż w złączkach;
- narzędzia – śrubokręt płaski/krzyżowy, zaciskarka do końcówek, multimetr, klucz dynamometryczny do zacisków, izolacja termokurczliwa.
Opisana instalacja jest standardowa i zgodna z wymaganiami PN‑HD 60364, lecz w razie wątpliwości skonsultuj projekt oraz montaż z uprawnionym elektrykiem.
