Jak podłączyć i używać defibrylatora AED? szczegółowa instrukcja krok po kroku
Defibrylatory AED (automatyczne defibrylatory zewnętrzne) są zaprojektowane do użycia przez osoby bez wykształcenia medycznego – prowadzą użytkownika za pomocą komunikatów głosowych i wizualnych.
W sytuacji nagłego zatrzymania krążenia włącz AED i postępuj dokładnie według poleceń urządzenia – to ono prowadzi całą akcję krok po kroku.
Wstępne kroki – ocena sytuacji i przygotowanie
Zanim podłączysz AED, wykonaj poniższe działania w bezpieczny i zdecydowany sposób:
- Sprawdź reakcję poszkodowanego – potrząśnij delikatnie za ramiona i głośno zawołaj. Jeśli nie reaguje, krzyknij o pomoc i zadzwoń pod numer alarmowy 112 (lub 999);
- Sprawdź oddech – przez maksymalnie 10 sekund oceń, czy oddycha normalnie. Jeśli nie oddycha lub oddech jest niepewny, ułóż poszkodowanego na twardej powierzchni na plecach;
- Rozpocznij RKO – wykonuj 30 uciśnięć klatki piersiowej (głębokość 5–6 cm, tempo 100–120/min) na przemian z 2 oddechami ratowniczymi. Nie przerywaj ucisków, dopóki nie masz AED lub nie wydaje ono innych poleceń;
- Pobierz AED – jeśli jest w pobliżu, poproś kogoś o przyniesienie. Jedna osoba kontynuuje RKO, druga przygotowuje urządzenie.
Przygotowanie poszkodowanego do podłączenia elektrod
Przygotuj skórę klatki piersiowej tak, aby elektrody dobrze przewodziły impulsy i mocno się trzymały:
- odsłoń i osusz skórę – usuń lub przetnij ubranie i biżuterię, wytrzyj pot lub wodę, skóra musi być sucha i czysta;
- usuń nadmierne owłosienie – jeśli klatka piersiowa jest bardzo owłosiona, użyj jednorazowej maszynki z zestawu AED, aby zapewnić dobry kontakt elektrod;
- zdejmij plastry z lekami – usuń transdermalne plastry (np. z nitrogliceryną) i przetrzyj skórę, aby uniknąć oparzeń i zakłóceń przewodzenia;
- uwzględnij rozrusznik/ICD – jeśli wyczuwasz pod skórą twardy guzek (urządzenie), umieść elektrodę w odległości co najmniej 2–3 cm od niego;
- zadbaj o bezpieczeństwo – unikaj kontaktu z wodą i metalem; jeśli poszkodowany jest mokry, przenieś go lub osusz miejsce przyklejenia elektrod.
Podłączenie defibrylatora AED – krok po kroku
Postępuj zgodnie z poleceniami głosowymi i piktogramami na elektrodach oraz obudowie AED:
- Włącz urządzenie – naciśnij przycisk zasilania (zwykle duży i wyraźnie oznaczony). AED uruchomi się i zacznie wydawać instrukcje;
- Przygotuj elektrody – otwórz opakowanie z elektrodami (jednorazowe, samoprzylepne). Jeśli wtyk nie jest podłączony, włóż go do gniazda w AED (sprawdź złącze lub klapkę);
- Przyklej elektrody – to kluczowy etap, wykonaj go dokładnie zgodnie z diagramem na naklejkach:
- Pierwsza elektroda – umieść poniżej prawego obojczyka, blisko środka klatki piersiowej;
- Druga elektroda – umieść po lewej stronie klatki piersiowej, na linii środkowo‑pachowej (pod lewą pachą, na wysokości sutka);
- Dzieci poniżej 8 lat lub < 25 kg – użyj elektrod pediatrycznych (jeśli dostępne): jedna na klatce piersiowej, druga na plecach; w razie braku użyj elektrod dla dorosłych w trybie pediatrycznym lub w układzie przód‑tył;
- Dokładnie dociśnij – elektrody nie mogą się stykać; muszą być mocno przyklejone do suchej skóry. Kieruj się rysunkami i komunikatami AED.
- Rozpocznij analizę rytmu – upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego. W razie potrzeby naciśnij przycisk analizy; AED automatycznie oceni rytm serca.
Defibrylacja i kontynuacja
Gdy AED wyda decyzję, bezwzględnie zastosuj się do poleceń urządzenia:
- jeśli AED zaleca wstrząs – głośno ostrzeż: „Odstąp!”, upewnij się, że nikt nie dotyka poszkodowanego, a następnie naciśnij przycisk wyładowania (w modelach w pełni automatycznych urządzenie zrobi to samoczynnie);
- kontynuuj RKO – po wstrząsie natychmiast wznowić RKO w schemacie 30:2. AED monitoruje stan i powtarza analizę co ok. 2 minuty;
- nie przerywaj działań – kontynuuj do przybycia służb ratunkowych, odzyskania prawidłowego oddechu przez poszkodowanego lub wyczerpania sił. Przekaż ratownikom kluczowe informacje.
Najważniejsze porady i wskazówki
Te zasady zwiększają skuteczność działań i bezpieczeństwo ratownika oraz poszkodowanego:
- bezpieczeństwo – nigdy nie dotykaj poszkodowanego podczas analizy lub wstrząsu; unikaj kontaktu z wodą i przewodzącymi powierzchniami;
- najczęstsze błędy – nie opóźniaj RKO w oczekiwaniu na AED; nie przyklejaj elektrod na biżuterii lub przez ubranie; nie odrywaj i nie przeklejaj elektrod bez potrzeby;
- konserwacja AED – regularnie sprawdzaj datę ważności elektrod i baterii (często ok. 5 lat). Wiele urządzeń wykonuje autotesty i sygnalizuje gotowość;
- trening – ćwicz RKO i obsługę AED na fantomach; filmy instruktażowe producentów (np. Philips, LIFEPAK CR2) pomagają utrwalić procedury;
- słuchaj urządzenia – różne modele mogą różnić się komunikatami, ale większość jest bardzo intuicyjna; zawsze podążaj za poleceniami głosowymi i grafikami.
Postępowanie zgodne z wytycznymi ERC/ILCOR i szybkie użycie AED wyraźnie zwiększa szanse przeżycia – nawet do około 70% przy wczesnej defibrylacji. W razie wątpliwości zaufaj komunikatom AED – urządzenie podpowie każdy kolejny krok.
