Jak podłączyć dławik mocy biernej, kompensacyjny?

Co to jest dławik mocy biernej kompensacyjny i do czego służy?

Dławik mocy biernej kompensacyjny (zwany też dławikiem kompensacyjnym) to trójfazowe urządzenie indukcyjne służące do kompensacji mocy biernej pojemnościowej w instalacjach elektrycznych niskiego napięcia, najczęściej 400 V. Powstaje ona m.in. podczas pracy długich linii kablowych, urządzeń UPS, oświetlenia LED czy nieobciążonych kondensatorów w układach kompensacji indukcyjnej.

Wprowadzając moc bierną indukcyjną, dławik równoważy nadmiar pojemnościowy i pomaga zminimalizować opłaty za energię bierną. Urządzenie podłącza się równolegle do szyn rozdzielni.

Wymagania wstępne przed podłączeniem

Przed instalacją sprawdź następujące kwestie, aby zapewnić bezpieczną i skuteczną pracę:

• dobór mocy – oblicz potrzebną moc bierną (QL) na podstawie wskazań liczników energii biernej; dławik dobiera się tak, by jego reaktancja indukcyjna kompensowała QL (dla 400 V napięcie fazowe na cewce to 230 V); na zamówienie dostępne są dławiki o dowolnej mocy;
• parametry sieci – standardowo dla THD-u poniżej 8%, napięcia 400 V, zgodnie z normami EN 60076-6 i EN 61558-2-20; unikaj nasycenia rdzenia przez wahania napięcia – projektuj z zapasem indukcji;
• bezpieczeństwo – wyłącz napięcie, użyj środków ochrony osobistej (rękawice izolacyjne, okulary); zabezpiecz przed porażeniem – dławik generuje silny strumień rozproszenia;
• wyposażenie – wyłącznik termiczny (np. AM03.140), odpowiednie zaciski/końcówki/szyny, kątowniki montażowe.

Wskazówka – dla małych mocy (do 0,7 kvar/230 V) możliwe jest bezpośrednie łączenie bez styczników; w bateriach wielostopniowych stosuj sterowanie regulatorem (np. LRM002).

Krok po kroku – instrukcja podłączenia dławika kompensacyjnego

Podłączaj tylko przez elektryka z uprawnieniami SEP. Schemat ogólny: dławik łączy się równolegle z szynami rozdzielni w układzie gwiazdy (L1, L2, L3 do faz).

1. Przygotowanie miejsca instalacji

   Wybierz suchą, dobrze wentylowaną szafę rozdzielczą lub ścianę z izolacją od przewodzącego podłoża (min. 10 cm odstępu). Zapewnij swobodny przepływ powietrza – min. 20 cm wolnej przestrzeni z boków i u góry. Montaż tylko pionowy (poziomy lub odwrócony jest niedopuszczalny).

2. Montaż mechaniczny

   Wyjmij dławik z opakowania i zamocuj kątowniki/uchwyty przy użyciu dołączonych śrub. Następnie wywierć otwory w ścianie, osadź kołki rozporowe i przykręć dławik śrubami (moment obrotowy zgodnie ze specyfikacją). Wskazówka – dla dużych dławików (powyżej 10 kvar) użyj podnośnika; waga zależy od mocy (np. 7–72 kg).

3. Podłączenie przewodów elektrycznych

   Wykonaj połączenia zgodnie z poniższymi wskazówkami:

   • użyj kabli o przekroju dostosowanym do prądu znamionowego (np. Cu, z końcówkami lub szynami),
   • podłącz w układzie gwiazdy: L1 do zacisku 1, L2 do 2, L3 do 3 (sprawdź oznaczenia na obudowie),
   • schemat uproszczony (tekstowy) – Sieć 400 V (L1, L2, L3, N) │ ├─ Rozdzielnia (szyny) │ └─ Dławik: U1 (L1) ─ U2 (L2) ─ U3 (L3) [uzwojenia w gwieździe, N opcjonalnie],
   • podłącz wyłącznik termiczny (bimetaliczny) w uzwojeniach – chroni przed przegrzaniem (odłącza przy przekroczeniu dopuszczalnej temperatury); opcjonalnie dodaj obwód sygnalizacji alarmu. Wskazówka – stosuj aparaturę o kategorii łączeniowej AC-23 dla ochrony przed przepięciami przy łączeniu.

4. Zabezpieczenia i kontrola

   Zainstaluj zabezpieczenia nadprądowe i przeciwzwarciowe oraz podłącz dławik do regulatora mocy biernej (np. RGT lub LRM) w celu automatycznej kontroli. Porada – unikaj poziomu harmonicznych powyżej 8% THD-u, które powodują przegrzewanie.

5. Testy przed uruchomieniem

   Przed załączeniem zasilania wykonaj następujące kontrole:

   • sprawdź połączenia multimetrem (ciągłość, rezystancja izolacji powyżej 1 MΩ),
   • włącz napięcie stopniowo i zmierz prądy, temperaturę (maks. zgodnie ze specyfikacją) oraz cos φ,
   • monitoruj straty i temperaturę – ich wartość zależy od poziomu harmonicznych; wskazówka – jeśli temperatura szybko rośnie, odłącz urządzenie i sprawdź obciążenie.

6. Uruchomienie i eksploatacja

   Uruchom dławik pod obciążeniem i monitoruj parametry pracy przez pierwsze 24 h. Regularnie czyść urządzenie z kurzu i kontroluj działanie wyłącznika termicznego. Ostrzeżenie – nie przekraczaj mocy znamionowej, aby nie doprowadzić do uszkodzenia rdzenia.

Najważniejsze porady i potencjalne błędy

Poniżej znajdziesz skrót najważniejszych wskazówek dotyczących doboru, montażu i eksploatacji:

• błędy do uniknięcia – montaż poziomy (blokada ciepła), brak izolacji od podłoża, zły dobór mocy (nasycenie rdzenia); nie łącz z nieobciążonymi kondensatorami bez regulatora;
• korzyści – szybka optymalizacja współczynnika mocy i niższe opłaty za Q; zwrot inwestycji zwykle w 1–3 lata;
• personalizacja – dla specyficznych mocy i napięć skontaktuj się z producentem (np. ELHAND, elhand.pl);
• normy – zgodność z EN 60076-6, EN 61558-2-20; dla dużych mocy (MV) mogą obowiązywać dodatkowe wymagania PSE.