Przełącznik 12/24V automatycznie łączy dwa akumulatory 12V w szereg podczas rozruchu, dostarczając rozrusznikowi 24V, a po starcie silnika wraca do 12V dla pozostałych układów.
Zapewnia wysoką moc rozruchową bez modyfikacji instalacji 12V i chroni wrażliwy osprzęt.
Przed rozpoczęciem prac – niezbędne materiały
Zanim przystąpisz do montażu, przygotuj:
- dwa akumulatory 12V o identycznej pojemności (Ah) i stanie technicznym,
- przełącznik napięcia 12/24V (zgodny z markami: MTZ, Ursus, Fortschritt),
- rozrusznik przystosowany do napięcia 24V,
- przewody elektryczne o dużym przekroju – minimum 35 mm² dla głównych zasilających,
- klucze płaskie (do odkręcania klemy akumulatora),
- śrubokręty (płaskie i krzyżakowe),
- kombinerki,
- multimetr do weryfikacji napięć,
- okulary ochronne i narzędzia z izolowanymi rękojeściami.
Krok 1 – przygotowanie akumulatorów
Połączenie akumulatorów jest kluczowe dla prawidłowego działania systemu:
- Podłącz ujemny biegun (-) pierwszego akumulatora z masą ciągnika (rama lub punkt uziomu).
- Połącz dodatni biegun (+) pierwszego akumulatora z ujemnym biegunem (-) drugiego akumulatora – uzyskasz połączenie szeregowe.
- Dodatni biegun (+) drugiego akumulatora pozostaje głównym źródłem zasilania 12V dla całej instalacji ciągnika.
Oba bieguny ujemne muszą być stale połączone z masą ciągnika – to warunek prawidłowego i bezpiecznego działania układu.
Krok 2 – podłączenie przełącznika do instalacji
Przełącznik posiada cztery główne zaciski: 30, 50, S i R. Każdy z nich pełni określoną funkcję i ma dedykowane podłączenie:
| Zacisk | Funkcja | Podłączenie |
|---|---|---|
| 30 | Główne zasilanie 12V | Dodatni biegun (+) drugiego akumulatora |
| 50 | Wyjście sygnału do rozrusznika | Bezpośrednio do zacisku sterującego rozrusznika (solenoidu) |
| S | Sygnał sterujący | +12V ze stacyjki w pozycji rozruchowej |
| R | Zasilanie dla drugiego akumulatora | Dodatni biegun (+) pierwszego akumulatora |
Poniżej znajduje się procedura podłączenia:
- Zacisk 30 – poprowadź przewód od dodatniego bieguna (+) drugiego akumulatora; to główne zasilanie 12V dla przełącznika.
- Zacisk 50 – połącz z zaciskiem sterującym rozrusznika; podczas aktywacji przełącznika pojawia się tu napięcie 24V.
- Zacisk S – podłącz do +12V ze stacyjki w pozycji rozruchowej; ten sygnał aktywuje przełącznik.
- Zacisk R – podłącz do dodatniego bieguna (+) pierwszego akumulatora; to połączenie umożliwia szeregowe spięcie akumulatorów podczas rozruchu.
Krok 3 – połączenie rozrusznika
Rozrusznik w systemie 12/24V, który do startu wymaga 24V, zasil z zacisku 50 przełącznika.
Cewka elektromagnesu rozrusznika musi być na 24V, a przewód zasilający powinien być jak najkrótszy i o dużym przekroju – minimalizuje to spadki napięcia i nagrzewanie.
Jak działa system
Podczas próby rozruchu obowiązuje następująca sekwencja:
- akumulatory łączą się szeregowo, dostarczając 24V rozrusznikowi,
- po uruchomieniu silnika system automatycznie przełącza się na połączenie równoległe,
- w tej konfiguracji instalacja pracuje na standardowym 12V, co umożliwia ładowanie akumulatorów i zasilanie pozostałych podzespołów.
Krok 4 – kontrola i testy
Po zakończeniu montażu wykonaj następujące sprawdzenia:
- Podczas próby rozruchu zmierz napięcia: na zaciskach S, 30 i R powinno wynosić około +12V; niskie napięcie na zacisku S to częsta przyczyna nieudanego rozruchu.
- Sprawdź pewność połączeń – wszystkie przewody muszą być solidnie, czysto i bezpiecznie zaciśnięte.
- Zweryfikuj przekrój przewodów – kable muszą odpowiadać obciążeniu prądowemu; uszkodzone lub przegrzewające się przewody wymień od razu.
- Skontroluj ładowanie – w trybie 12V napięcie ładowania powinno wynosić około 14,4V; akumulatory muszą mieć identyczną pojemność i zbliżony stan techniczny.
Wskazówki bezpieczeństwa
Pracując przy wysokich prądach rozruchowych, zachowaj szczególną ostrożność:
- zawsze odłączaj ujemne klemy akumulatorów przed rozpoczęciem prac, aby uniknąć zwarć i porażenia prądem,
- używaj narzędzi z izolowanymi rękojeściami,
- noś okulary ochronne,
- zachowaj bezpieczne odległości od ruchomych elementów i nie kładź metalowych przedmiotów na akumulatorach,
- nie pracuj sam – niech ktoś obserwuje twoją pracę.
