Jak podłączyć softstart do silnika – szczegółowa instrukcja krok po kroku
Softstart (układ łagodnego rozruchu) podłącza się szeregowo między stycznikiem głównym a silnikiem trójfazowym, w dwóch głównych wariantach: liniowym (szeregowym) lub wewnętrznym trójkącie, aby ograniczyć prąd rozruchowy i chronić instalację. Poniższa instrukcja obejmuje silniki trójfazowe (najczęstsze zastosowanie), z uwzględnieniem doboru parametrów, schematów, zabezpieczeń i porad. Zawsze przestrzegaj norm elektroinstalacyjnych (np. PN-EN 60947) i bezwzględnie odłącz zasilanie przed montażem.
1. Dobór softstartu do silnika – kluczowe parametry
Przed montażem sprawdź specyfikację silnika (tabliczka znamionowa: moc, prąd znamionowy In, napięcie) i dobierz urządzenie według poniższych kryteriów:
- Prąd znamionowy softstartu – ≥ prąd znamionowy silnika (In silnika);
- Moc znamionowa – wyższa, jeśli silnik cechuje się wysokim momentem i prądem rozruchowym;
- Napięcie pracy – dopasowane do sieci (np. 3 × 400 V);
- Kalibracja (FLC) – ustaw prąd pełnego obciążenia na 50–100% zakresu softstartu; dla silnika 95 A i softstartu 100 A ustaw 95%;
- Wiele silników – przy rozruchu jednoczesnym sumuj prądy rozruchowe; przy sekwencyjnym przyjmij maksymalny prąd pojedynczego napędu.
Porada – wybierz model z bypassem (stycznik obejściowy Q21), aby po rozruchu ominąć softstart i znacząco zmniejszyć straty ciepła.
2. Przygotowanie komponentów i narzędzi
Zbierz elementy (schemat dla standardowego układu z bypassem):
- softstart (T1),
- stycznik główny (K1) i bypass (Q21),
- przekaźnik przeciążeniowy (F1),
- bezpieczniki: zwarciowe (Q1) i półprzewodnikowe (F2),
- przełączniki sterujące: start/stop (S3 dla łagodnego rozruchu/zatrzymania),
- przewody o przekroju dobranym do prądu znamionowego i długości linii (spadek napięcia zgodnie z normami),
- narzędzia: multimetr, śrubokręt, końcówki i izolacja termokurczliwa.
Wskazówka – dla silników z termistorem podłącz styki 11–12 (lub 23–24) do układu zabezpieczenia termicznego.
3. Schematy podłączenia – dwa warianty
Wariant 1: Połączenie liniowe (szeregowe) – zalecane przy typowych instalacjach; nie wymaga dostępu do wnętrza silnika.
Połączenia w wariancie liniowym obejmują:
- zasilanie L1, L2, L3 → Q1 (bezpiecznik) → K1 (stycznik główny) → T1 (softstart: wejścia L1, L2, L3 → wyjścia T1, T2, T3) → M1 (silnik: U, V, W),
- sterowanie: A1/A2 (napięcie sterowania, np. 230 V) → przycisk start/stop,
- bypass: Q21 (stycznik obejściowy) zwiera obwód po rozruchu na wyjściach T1.
Silnik może pracować w układzie gwiazdy lub trójkąta niezależnie od wariantu.
Wariant 2: Połączenie w wewnętrznym trójkącie – tańsze dla mniejszych urządzeń (prąd około 0,58× mniejszy).
Połączenia w wariancie wewnętrznego trójkąta obejmują:
- zasilanie L1, L2, L3 do wejść T1 softstartu,
- wyjścia T1 do punktów trójkąta silnika – wpięcie między uzwojeniami,
- prowadzenie 3 przewodów wejściowych i 3 do uzwojeń (np. U1–V2, V1–W2, W1–U2).
Różnica – silnik pracuje tak samo, ale wymagany softstart może mieć mniejszy prąd znamionowy; nie stosuj przy dużych odległościach i istotnych spadkach napięcia.
Schemat sterowania (prosty, z opcją rewersu) – Start: zwarcie styku S uruchamia rampę napięcia. Stop: otwarcie styku S powoduje łagodne wyłączenie (jeśli funkcja jest dostępna).
Dla silników jednofazowych (np. przecinarki) stosuj moduł 3‑przewodowy w przewodzie zasilającym: czerwony na L, czarny na silnik, niebieski na N.
4. Montaż krok po kroku
Wykonaj montaż według poniższych kroków:
- Wyłącz zasilanie – sprawdź multimetrzem brak napięcia.
- Rozłącz przewody – odłącz silnik od stycznika.
- Podłącz wejście softstartu – przewody L1, L2 i L3 ze stycznika głównego (K1) do wejść softstartu.
- Podłącz wyjście softstartu – liniowo: T1, T2, T3 do U, V, W silnika; w wewnętrznym trójkącie: wyjścia T1 do punktów uzwojeń po otwarciu puszki zaciskowej silnika.
- Wykonaj sterowanie – podłącz A1/A2 do przycisków; przycisk start zamyka styk S.
- Skonfiguruj bypass i zabezpieczenia – Q21 równolegle do T1 po sygnale gotowości; F1 na wyjściu do silnika, F2 przed softstartem.
- Podłącz termistor (opcjonalnie) – styki 11–12 do przekaźnika termicznego/układu zabezpieczającego.
- Izoluj i zamknij – sprawdź połączenia, momenty dokręcenia i ułóż przewody; załóż obudowę.
- Konfiguracja – ustaw rampę rozruchu (czas, moment początkowy) oraz FLC zgodnie z tabliczką znamionową.
Schemat wizualny (opisowy) – zasilanie → bezpieczniki → stycznik → softstart → silnik; sterowanie prowadzone osobno.
5. Testowanie i uruchomienie
Przeprowadź testy w następującej kolejności:
- Włącz zasilanie i sprawdź napięcia (multimetr).
- Naciśnij start i obserwuj płynne narastanie obrotów bez gwałtownego skoku prądu.
- Zmierz prąd rozruchowy – docelowo < 3–5 × In.
- Przetestuj stop oraz ewentualny rewers.
Ważne porady i wskazówki
Zanim zakończysz instalację, pamiętaj o kluczowych zasadach:
- Bezpieczeństwo – używaj ŚOI i uziemiaj silnik; nie przekraczaj dopuszczalnego spadku napięcia na kablach;
- Diagnostyka usterek – przegrzewanie? sprawdź FLC i bypass; brak rozruchu? zweryfikuj tor sterowania A1/A2;
- Jednofazowe DIY – wpinasz się w przewód fazowy zasilania silnika (np. brązowy/czerwony);
- Dobór wariantu – układ wewnętrznego trójkąta dla małych mocy; liniowe połączenie dla dużych i/lub długich linii;
- Normy i montaż – koordynacja 2 (bezpieczniki półprzewodnikowe); zalecany profesjonalny montaż dla mocy > 5 kW.
Ta instrukcja pomaga zapewnić bezawaryjny rozruch; w razie wątpliwości skonsultuj elektryka.
