Jak podłączyć stycznik – szczegółowa instrukcja krok po kroku ze schematami
Stycznik to elektromechaniczne urządzenie przełączające obwód główny (mocowy) za pomocą cewki sterującej niskim napięciem. Podłączenie wymaga rozdzielenia obwodu mocy (fazowy, obciążenie) od obwodu sterowania (cewka A1/A2, przyciski). Istnieją warianty jednofazowe (1 faza, np. grzałka) i trójfazowe (3 fazy, np. silnik).
Bezpieczeństwo i przygotowanie – najważniejsze zasady
Zawsze odłącz zasilanie na rozdzielnicy i zweryfikuj brak napięcia miernikiem przed rozpoczęciem pracy. Pracuj w rękawicach izolacyjnych, upewnij się, że styki są czyste i bez korozji.
Przygotuj wyposażenie i elementy montażowe zgodnie z poniższą listą:
- Narzędzia – śrubokręt, miernik napięcia, zaciskarki do końcówek tulejkowych, schemat z instrukcji producenta;
- Materiały – przewody o odpowiednim przekroju (moc: min. 1,5–4 mm²; sterowanie: 0,75–1,5 mm²), końcówki tulejkowe, szyna DIN;
- Dobór stycznika – sprawdź prąd znamionowy (In), napięcie cewki (np. 230 V AC, 24 V DC) i styki pomocnicze (NO – zwierny, NC – rozwierny);
- Montaż – zamocuj na szynie DIN w rozdzielnicy, oznacz przewody (L1/L2/L3, N, A1/A2, PE).
Schemat podłączenia stycznika jednofazowego (np. grzałka 2 kW)
Obwód mocy – stycznik rozłącza tylko fazę L (N i PE prowadź bezpośrednio do odbiornika).
Poniższa tabela przedstawia podstawowe połączenia dla układu jednofazowego:
| Zacisk | Podłączenie | Opis |
|---|---|---|
| 1 (wejście L) | Faza zasilająca (L) | Przewód fazowy z rozdzielnicy. |
| 2 (wyjście) | Do odbiornika (np. grzałki) | Przewód do obciążenia. |
| N | Bezpośrednio do odbiornika | Przewód neutralny omija stycznik. |
| PE | Do listwy ochronnej | Uziemienie. |
Obwód sterowania (cewka 230 V AC): A1 – faza sterowania (np. z przycisku START); A2 – neutralny (N). Uwaga – niewłaściwe napięcie uszkodzi cewkę.
Połączenia w układzie START/STOP z podtrzymaniem realizuj zgodnie z poniższymi wskazówkami:
- Faza sterowania – przechodzi kolejno przez przycisk STOP (NC), następnie START (NO) i trafia na zacisk A1 cewki;
- Podtrzymanie 13–14 (NO) – styk pomocniczy podłącz równolegle do przycisku START; po zadziałaniu cewki zwiera się i podtrzymuje zasilanie A1;
- A2 – połącz z N (dla cewki AC) lub z biegunem – (dla cewki DC);
- Napięcie cewki – musi odpowiadać wartości znamionowej urządzenia (np. 230 V AC lub 24 V DC).
Po naciśnięciu START cewka się załącza, a styk 13–14 zamyka tor podtrzymania; przycisk STOP rozłącza układ.
Schemat podłączenia stycznika trójfazowego (np. silnik)
Obwód mocy (3 tory fazowe) podłącz zgodnie z poniższą tabelą:
| Zacisk | Podłączenie | Opis |
|---|---|---|
| 1/L1 (góra) | Faza L1 | Wejście zasilania. |
| 2/T1 (dół) | Do silnika T1 | Wyjście obciążenia. |
| 3/L2 (góra) | Faza L2 | Wejście zasilania. |
| 4/T2 (dół) | Do silnika T2 | Wyjście obciążenia. |
| 5/L3 (góra) | Faza L3 | Wejście zasilania. |
| 6/T3 (dół) | Do silnika T3 | Wyjście obciążenia. |
| PE | Do listwy ochronnej | Uziemienie silnika. |
Obwód sterowania – jak w jednofazowym: A1 do fazy sterowania, A2 do N lub do odpowiedniego bieguna w zależności od rodzaju cewki.
Krok po kroku – podłączenie (dla obu typów)
- Odłącz zasilanie i zweryfikuj brak napięcia miernikiem. To podstawowy warunek bezpiecznej pracy.
- Zamocuj stycznik na szynie DIN i sprawdź oznaczenia zacisków: A1/A2 dla cewki oraz 1–2/3–4/5–6 dla torów głównych.
- Przygotuj przewody – odizoluj końce (ok. 1 cm), załóż tulejki; wyraźnie rozdziel trasy przewodów mocy i sterowania.
- Podłącz obwód mocy – w układzie jednofazowym podaj L na zacisk 1, a wyjście do odbiornika na 2; przewody N i PE prowadź bezpośrednio. W układzie trójfazowym podłącz L1/L2/L3 do górnych zacisków 1/3/5, a przewody do silnika T1/T2/T3 do dolnych 2/4/6.
- Podłącz cewkę sterującą – zacisk A1 do fazy sterowania (np. 230 V AC lub 24 V), a A2 do N (dla AC) lub do odpowiedniego bieguna w przypadku DC. Upewnij się, że napięcie cewki jest zgodne z tabliczką znamionową.
- Dodaj sterowanie – włącz w szereg przyciski STOP (NC) i START (NO) oraz dołóż podtrzymanie na styku pomocniczym; opcjonalnie wstaw zegar lub termik (zabezpieczenie przeciążeniowe).
- Sprawdź połączenia – dokręcenie zacisków, oznaczenia, brak zwarć; zweryfikuj ciągłość i napięcia multimetrem.
- Uruchom – włącz zasilanie i przetestuj sekwencję START/STOP; nasłuchuj charakterystycznego „kliknięcia” cewki.
- Serwis – opisz przewody i zaciski, a finalny schemat dołącz do dokumentacji instalacji.
Porady i wskazówki
Poniższe wskazówki pomogą uniknąć typowych błędów i usprawnią montaż:
- Błędy do uniknięcia – pominięcie podtrzymania (stycznik wyłączy się po puszczeniu START), błędne napięcie cewki, brak przewodu PE;
- Styki pomocnicze – wykorzystaj do sygnalizacji (np. lampka na 13–14) lub blokad między układami;
- Zastosowania – jednofazowy do grzałek i ogrzewania, trójfazowy do silników powyżej 1 kW;
- Normy – PN-EN 60947-4-1; dobierz kategorię AC-3 (silniki) lub AC-1 (obciążenia rezystancyjne);
- Problemy – cewka nie zaskakuje? sprawdź napięcie i czystość styków; brak mocy? możliwa przerwa w obwodzie lub zwarcie.
Zawsze weryfikuj schemat i parametry w instrukcji producenta konkretnego modelu.
