Jak podłączyć stycznik z cewką 230V, 380V?

Jak podłączyć stycznik z cewką 230V lub 380V – szczegółowa instrukcja krok po kroku

Stycznik podłączamy, zasilając cewkę sterującą (A1–A2) oraz prowadząc obwód główny przez tory mocy (L1–T1, opcjonalnie L2–T2, L3–T3), zawsze przy wyłączonym zasilaniu i zgodnie z normami (PN-EN 60947).

W praktyce spotkasz cewki 230V AC (jednofazowe) i 400V AC (międzyfazowe, potocznie „380V”).

Bezpieczeństwo i przygotowanie – najważniejsze zasady przed montażem

Zawsze wyłącz główne zasilanie w rozdzielnicy i potwierdź brak napięcia miernikiem. Pracuj w rękawicach, okularach i używaj narzędzi z izolacją. Dobierz stycznik o odpowiedniej kategorii pracy (np. AC-3 dla silników) i prądzie znamionowym dostosowanym do obciążenia.

Przygotuj stanowisko i wyposażenie:

• narzędzia potrzebne – śrubokręt, multimetr, zaciskarka, przewody o dobranym przekroju (dla sterowania zwykle min. 1–1,5 mm²);
• montaż – zamocuj stycznik na szynie DIN, oczyść styki, sprawdź schemat z instrukcji producenta (oznaczenia zacisków mogą się różnić);
• wskazówka – polaryzacja cewki AC zwykle nie ma znaczenia (A1 i A2 są symetryczne), a dla cewki 400V wymagane jest napięcie międzyfazowe.

Oznaczenia zacisków stycznika (standardowe)

Najczęściej spotykane oznaczenia to:

• A1 i A2 – zaciski cewki sterującej (230V AC lub 400V AC międzyfazowe);
• L1, L2, L3 – wejścia zasilania torów mocy; T1, T2, T3 – odpowiadające wyjścia do obciążenia;
• styki pomocnicze (np. 13–14, 21–22) – do samopodtrzymania, blokad lub sygnalizacji (NO – zwierny, NC – rozwierny).

Porada – nigdy nie przekraczaj prądu znamionowego stycznika; ryzykujesz przegrzanie i uszkodzenie aparatu.

Krok po kroku – podłączenie stycznika z cewką 230V (jednofazowy)

1. Zasilanie cewki – podłącz fazę (L, 230V) do A1, przewód neutralny (N) do A2; stosuj przewody 1–1,5 mm².

2. Obwód główny – doprowadź fazę zasilającą do L1, a z wyjścia T1 wyprowadź ją do obciążenia (np. grzałki). Przewód N poprowadź bezpośrednio do obciążenia lub przez drugi tor mocy (L2–T2), jeśli wymaga tego projekt.

3. Sterowanie (przycisk impulsowy) – faza przez przycisk NO do A1, A2 do N; dodaj styk pomocniczy 13–14 równolegle do przycisku dla samopodtrzymania.

   Schemat (tekstowy):

Faza (230V) ── Przycisk NO ── A1 (Cewka 230V)
│ └─ 13–14 (samopodtrzymanie) ──┐
│ │
N ───────────────────────────────────── A2 ────────┘

L1 ── T1 ── Faza do obciążenia
N ────────────────────────── Bezpośrednio do obciążenia


4. Test – włącz zasilanie, sprawdź ciągłość i napięcia multimetrem, przetestuj przycisk; stycznik powinien wyraźnie zadziałać i zasilić obciążenie.

Najczęstsze problemy – brak napięcia na cewce (sprawdź A1–A2 i tor sterowania), luźne lub źle zaciśnięte przewody w zaciskach, głośna praca lub nagrzewanie cewki może oznaczać jej uszkodzenie.

Krok po kroku – podłączenie stycznika z cewką 380V (trójfazowy)

Dla silników trójfazowych (instalacja 3×400V, dawniej „380V”).

1. Zasilanie cewki – podłącz fazę L1 do A1, a inną fazę (L2 lub L3) do A2; to napięcie międzyfazowe ~400V, nie podłączasz przewodu neutralnego.

2. Obwód główny – doprowadź fazy L1, L2, L3 do wejść torów mocy, a z wyjść T1, T2, T3 poprowadź je do silnika (U, V, W); dobierz zabezpieczenie przeciążeniowe (termik) w torze silnika.

3. Sterowanie – jak w układzie jednofazowym: faza przez przycisk NO do A1, A2 do innej fazy, styk 13–14 do samopodtrzymania; włącz w obwód przycisk STOP/grzybek NC i termik.

   Schemat (tekstowy):

Faza L1 ── Przycisk NO ── A1 (Cewka 400V)
│ └─ 13–14 (samopodtrzymanie) ──┐
│ │
Faza L2 ─────────────────────────────── A2 ─────────┘

L1 ── T1 ── Silnik (U)
L2 ── T2 ── Silnik (V)
L3 ── T3 ── Silnik (W)


4. Test – uruchom i sprawdź kierunek obrotów oraz brak nadmiernego nagrzewania; zweryfikuj zadziałanie zabezpieczenia termicznego.

Porady dla trójfazowego – aby odwrócić kierunek obrotów, zamień miejscami dwie fazy (np. L2 i L3); zawsze stosuj wyłącznik awaryjny w obwodzie sterowania oraz właściwe zabezpieczenia nadprądowe dobrane do prądu silnika.

Dodatkowe wskazówki i błędy do uniknięcia

Zwróć uwagę na poniższe kwestie:

• samopodtrzymanie – styk pomocniczy NO (13–14) podłącz równolegle do przycisku START, aby stycznik pozostał załączony po puszczeniu przycisku;
• przekrój przewodów – tory mocy dobierz do prądu obciążenia (często 2,5–6 mm² lub więcej), sterowanie zwykle 1–1,5 mm²;
• zabezpieczenia – termik (przeciążenie), wyłącznik nadprądowy, a RCD stosuj zgodnie z projektem i przepisami dla danego obwodu;
• dobór cewki – cewka 230V nie działa poprawnie na 400V i odwrotnie; zawsze dobierz napięcie cewki do źródła sterowania;
• normy i wykonanie – przestrzegaj PN-EN/PN-IEC 60947-4-1, a w razie wątpliwości zleć instalację wykwalifikowanemu elektrykowi.