W sierpniu 2010 roku Oracle oficjalnie zakończyło rozwój projektu OpenSolaris, wstrzymując prace nad otwartą wersją systemu Solaris po przejęciu Sun Microsystems. Mimo to dziedzictwo OpenSolaris przetrwało dzięki społeczności, która kontynuuje jego rozwój w forkach takich jak illumos i OpenIndiana.
Historia Solarisa i narodziny OpenSolaris
Aby zrozumieć znaczenie końca OpenSolaris, warto cofnąć się do korzeni tego systemu. Solaris wywodzi się z tradycji Uniksa, konkretnie z wersji System V Release 4 (SVR4), stworzonej w latach 80. we współpracy z AT&T i Sun Microsystems.
Sun początkowo rozwijało system SunOS oparty na BSD, ale w 1992 roku zastąpiło go Solarisem – stabilnym środowiskiem serwerowym, znanym ze skalowalności, zaawansowanego zarządzania zasobami oraz innowacji, takich jak technologia kontenerów (zones).
Sun Microsystems, pionier w dziedzinie otwartego oprogramowania, w 2005 roku rozpoczęło stopniowe uwalnianie kodu źródłowego Solarisa. 25 stycznia 2005 roku opublikowano pierwszą porcję kodu – Dynamic Tracing Toolkit (DTrace), narzędzie do monitorowania i optymalizacji systemów. 14 czerwca tego samego roku większość kodu trafiła na licencję Common Development and Distribution License (CDDL), opartą na Mozilla Public License (MPL) v1.1, zaakceptowaną przez Open Source Initiative.
CDDL nie była kompatybilna z GNU GPL, co ograniczało niektóre integracje, ale otworzyło drzwi dla społeczności i szybkich innowacji.
Efektem był projekt OpenSolaris, który zaowocował pierwszą pełną dystrybucją OpenSolaris 2008.05 wydaną 5 maja 2008 roku. System oferował środowisko graficzne GNOME, a jego kluczową innowacją był ZFS (Zettabyte File System) – zaawansowany system plików obsługujący ogromne wolumeny danych, snapshoty i kompresję.
ZFS szybko zyskał popularność poza Solarisem, trafiając na Linuksa i do FreeBSD dzięki społecznościowym portom oraz projektowi OpenZFS.
OpenSolaris różnił się od komercyjnego Solarisa brakiem końcowych produktów binarnych – skupiał się na kodzie źródłowym dla deweloperów. Projekt przyciągnął tysiące programistów i stał się inkubatorem technologii, takich jak DTrace czy ZFS, które dziś są standardem w administracji systemami.
Dla porządku chronologicznego – oto kluczowe kamienie milowe OpenSolaris i Solarisa:
- 2005-01-25 – publikacja pierwszej porcji kodu (DTrace);
- 2005-06-14 – uwolnienie większości kodu na licencji CDDL;
- 2008-05-05 – wydanie dystrybucji OpenSolaris 2008.05 z GNOME i ZFS;
- 2010-08 – Oracle wstrzymuje rozwój OpenSolaris i przebudowuje strategię Solarisa.
Przejęcie przez Oracle i decyzja o końcu projektu
Przełom nastąpił w 2010 roku, gdy Oracle Corporation przejęło Sun Microsystems. W sierpniu 2010 roku Steven Stallion, inżynier związany z projektem, opublikował na blogu wiadomość e-mail od Oracle do swoich deweloperów. Firma ogłosiła wstrzymanie prac nad OpenSolaris z powodu „zbyt małych zasobów ludzkich” i obaw o wyciek know-how do konkurencji.
Oracle zapowiedziało, że kod będzie udostępniany tylko przy dużych wydaniach Solarisa, a także wprowadziło Solaris 11 Express dla deweloperów i pełny Solaris 11 jako zamknięty produkt komercyjny. Dla społeczności, która napędzała rozwój, było to potwierdzenie najgorszych obaw.
Powody decyzji Oracle – kontrowersje i kontekst
Tłumaczenia Oracle budziły sceptycyzm. Argument o brakach kadrowych był trudny do obrony, bo OpenSolarisa rozwijała szeroka społeczność open source. Drugi powód – ochrona przed szpiegostwem konkurencji – ignorował fakt, że kod był publiczny od lat.
Krytycy widzieli w tej decyzji ruch strategiczny: monetyzację Solarisa w segmencie enterprise, gdzie stabilność, wsparcie i certyfikacje mają przewagę nad pełną otwartością.
W szerszym kontekście przejęcie Sun przez Oracle wpłynęło również na inne projekty, jak MySQL czy OpenOffice, co doprowadziło do powstania forków MariaDB i LibreOffice. Równoległe spory o prawa do Uniksa (SCO vs. Novell/IBM) tylko podkreślały napięcia wokół własności kodu.
Co dalej? forki i kontynuacja dziedzictwa
Oracle zatrzymało oficjalny rozwój, ale kod OpenSolaris stał się podstawą niezależnych inicjatyw. Kluczowym forkiem jest illumos – projekt zachowujący kompatybilność binarną z Solarisem, rozwijany od 2010 roku przez społeczność.
Na bazie illumos powstała OpenIndiana – dystrybucja podobna do OpenSolaris, z regularnymi wydaniami (m.in. Hipster 2021.04), testowana na szerokim spektrum sprzętu, w tym na laptopach klasy HP EliteBook.
Te projekty podtrzymują innowacje:
- ZFS – nadal rozwijany, z ulepszeniami w snapshotach i deduplikacji;
- DTrace – narzędzie do profilowania, portowane na inne systemy;
- Zones – lekka wirtualizacja kontenerowa, prekursor Dockera.
Współcześnie OpenIndiana i illumos są aktywne, używane w środowiskach serwerowych, gdzie liczy się stabilność Uniksa. Inne dystrybucje, takie jak Tribblix czy OmniOS, rozszerzają ekosystem.
Dla szybkiego porównania najważniejszych forków i gałęzi po 2010 roku przedstawiamy krótkie zestawienie:
| Fork OpenSolarisa | Podstawa | Kluczowe cechy | Status |
|---|---|---|---|
| illumos | Kod OpenSolaris | Kompatybilność z Solarisem, ZFS i DTrace | Aktywny rozwój |
| OpenIndiana | illumos | Dystrybucja gotowa do użycia, GNOME/KDE | Regularne wydania |
| Solaris 11 | Własność Oracle | Zamknięty produkt enterprise | Wspierany komercyjnie |
Dziedzictwo OpenSolaris w dzisiejszym świecie
OpenSolaris wpłynął na branżę głębiej, niż sugeruje jego formalny koniec. ZFS stał się standardem w chmurze (np. w TrueNAS i Proxmox), DTrace inspirował rozwój zaawansowanych narzędzi monitoringu, a zones zapowiadały erę konteneryzacji.
W erze Linuksa i chmury solarisowe forki oferują alternatywę dla tych, którzy cenią SVR4-pochodny Uniks z dojrzałym podejściem do magazynowania danych i niezawodności.
Dla entuzjastów open source projekty, takie jak OpenIndiana, to żywe dziedzictwo – stabilne, skalowalne i darmowe. Społeczność udowodniła, że otwarte oprogramowanie nie poddaje się łatwo decyzjom korporacyjnym.
Jeśli szukasz stabilnego Uniksa z ZFS, przetestuj OpenIndiana – to praktyczna odpowiedź na pytanie: co dalej po końcu projektu.
